Het was een uur of half elf ’s avonds. Geen deadline, geen cliënt die belde, geen aanslag die de volgende ochtend de deur uit moest. En toch zat ik achter mijn laptop te grijnzen als een puber die voor het eerst zonder zijwieltjes de straat uit fietst.

Ik had net mijn eigen software gebouwd. Ik. Een belastingadviseur. Geen developer, geen programmeur van beroep. En dat hoef ik ook niet te zijn.

Wat betekent “zelf software bouwen zonder code”?

Software bouwen als belastingadviseur betekent niet langer dat je leert programmeren. Het betekent dat je een computer in spreektaal opdracht geeft, en dat een AI-model de onderliggende code schrijft. In de praktijk heet dit vibe coding: je bouwt op intentie, niet op syntax. Software maken was decennialang voorbehouden aan specialisten. Je had twee opties: een dure developer inhuren, of jezelf maandenlang in een programmeercursus opsluiten. Allebei onrealistisch naast een volle praktijk. Die twee drempels zijn nu weg. Niet lager. Weg.

Waarom is dit juist voor belastingadviseurs interessant?

Omdat de vaardigheden die je hiervoor nodig hebt exact de vaardigheden zijn die je al jaren slijpt. Helder formuleren wat je wilt. Logisch redeneren in stappen. Scherp feedback geven op een concept. Een goede prompt lijkt verdacht veel op een goede opdracht aan een junior: specifiek, met context, met een duidelijk gewenst resultaat. Ik zeg dit niet als buitenstaander. Ik train al jaren accountants en belastingadviseurs in AI, en ik bouw mijn eigen tools.

Hier zit ook de geruststelling. AI haalt de techniek weg, niet het vakmanschap. Een tool die rekent is waardeloos zonder iemand die weet welke berekening klopt, welke uitzondering telt en welke jurisprudentie meespeelt. Daarom is dit geen bedreiging maar een vergroting: je vakkennis wordt vermenigvuldigd in plaats van vervangen. De adviseur die fiscale diepgang combineert met de vaardigheid om die kennis te automatiseren, levert meer waarde dan wie maar één van beide beheerst. Juist daarom is software bouwen als belastingadviseur geen technische hobby, maar een strategische vaardigheid.

Wat kun je concreet bouwen?

Een voorbeeld in detail: de Box 3-rekenhulp

Stel, je wilt cliënten met vermogen door de overgang naar werkelijk rendement loodsen. Vroeger bouwde je per cliënt een eigen spreadsheet, foutgevoelig en niet schaalbaar. Nu beschrijf je in een paar zinnen wat de tool moet doen: voer de vermogensbestanddelen in, bereken de positie onder het forfaitaire stelsel, projecteer de belasting onder werkelijk rendement, en laat het verschil zien. De AI bouwt de interface en de rekenlogica; jij levert de fiscale regels en controleert elke uitkomst.

Let op het cruciale punt: de fiscale inhoud moet van jou komen. De AI weet niet welk tarief, welke vrijstelling of welke overgangsregel geldt, tenzij jij het aanlevert en verifieert. De tool versnelt het rekenwerk; het oordeel blijft mensenwerk. Zo verschuift je tijd van handmatig rekenen naar adviseren, en daar zit je toegevoegde waarde.

Zelf bouwen, kopen of laten bouwen?

Niet alles hoef je zelf te maken. Bestaat er goede software die je probleem oplost, koop die dan; je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Zelf bouwen wint wanneer je iets heel specifieks nodig hebt dat niet in een standaardpakket past, wanneer je geen cliëntdata naar een externe partij wilt sturen, of wanneer je snel wilt experimenteren zonder offertetraject. Een externe developer blijft zinvol voor systemen die kantoorbreed draaien, koppelen met je vakapplicaties en jarenlang onderhoud vergen. De vuistregel: bouw zelf wat klein, persoonlijk en laag-risico is; besteed uit wat groot, gedeeld en bedrijfskritisch is.

Software bouwen als belastingadviseur: zo begin je deze week

De risico’s, zonder eromheen te draaien

Ja, hier zitten haken en ogen, en die mag je als RB of samenstelaccountant niet wegwuiven. Een zelfgebouwde tool is precies zo betrouwbaar als de adviseur die hem controleert. De AI rekent, jij oordeelt, en jij blijft aansprakelijk. Vier risico’s verdienen aandacht.

Het eerste is de stille rekenfout. AI kan een berekening overtuigend presenteren terwijl er een aanname onder zit die niet klopt. Een verkeerde uitkomst ziet er net zo netjes uit als een juiste. Controleer daarom elke formule tegen de wet en een handmatige toets, zeker voordat een cijfer een cliënt bereikt.

Het tweede is onderhoud en eigenaarschap. Software die je vandaag bouwt, moet morgen nog werken als de wetgeving wijzigt. Leg vast wie de tool beheert, hoe je versies bijhoudt en wanneer je hem buiten gebruik stelt. Een ongedocumenteerde tool die niemand meer begrijpt is zelf een risico.

Het derde en vierde zijn de wettelijke kaders, en die zijn niet vrijblijvend. De EU AI Act en de Autoriteit Persoonsgegevens geven het kader; ken het voordat je iets in productie zet.

Hoe je dit verantwoord inzet op kantoor

Verantwoord software bouwen als belastingadviseur is geen rem, het is een werkwijze. Begin in een afgeschermde omgeving en uitsluitend met dummygegevens, nooit met echte dossiers. Laat een tweede paar ogen meekijken voordat een tool het advieswerk raakt, net als bij een gewone vier-ogen-controle. Documenteer kort wat de tool doet, welke aannames erin zitten en wie verantwoordelijk is. En zet niets in productie wat je niet aan een toezichthouder of tuchtrechter zou durven uitleggen. Vrijheid en zorgvuldigheid zijn hier geen tegenpolen; ze versterken elkaar.

Veelgestelde vragen

Geen haast. Maar ook geen excuus meer. De vuurtoren brandt, de koers is helder. De enige vraag is of jij de zeilen bijzet.

Ron Meijer RB is Register Belastingadviseur, auteur van ‘AI in de fiscale praktijk’ en AI-trainer voor accountants en belastingadviseurs.