Box 3 werkelijk rendement: zo helpt AI je

Box 3 op werkelijk rendement: laat AI het rekenwerk doen, jij het oordeel

Het is een uur of negen ’s avonds. Een cliënt aan de lijn, een spaarzame DGA met een rijtje verhuurde panden en een effectenrekening die net iets te hard is gegroeid. Zijn vraag gaat over box 3 werkelijk rendement: “Ga ik straks meer betalen of minder?” Jouw antwoord was eerlijk: “Dat hangt ervan af.” En dat is precies het probleem.

Want “dat hangt ervan af” is een waardeloos antwoord om mee naar bed te gaan. Voor jou niet, voor hem niet.

Box 3 gaat namelijk veranderen. En het is jouw cliënt die in de wachtkamer zit terwijl Den Haag nog aan de knoppen draait. De vraag is niet óf je hierover gebeld wordt. De vraag is of je het rekenwerk dan handmatig zit te doen, of dat je een slimmere assistent naast je hebt gezet.

Wat verandert er aan box 3 werkelijk rendement?

Even de feiten, zonder ruis. Het kabinet wil de vermogensrendementsheffing van box 3 omvormen tot een heffing op werkelijk rendement (zie ook de plannen van de Rijksoverheid). De kern van box 3 werkelijk rendement: geen fictief rendement meer dat het Rijk verzint, maar belasting over wat je vermogen daadwerkelijk opleverde.

De stand van zaken op het moment van schrijven, eind juni 2026:

• De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 aan op 12 februari 2026.
• De Eerste Kamer moet nog instemmen. Dat is dus nog geen gelopen race.
• De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028, opgeschoven nadat invoering per 2027 onhaalbaar bleek.
• Het kabinet werkt aan aanpassingen na kritiek uit beide Kamers. Er wordt gewerkt aan een novelle, naar verwachting rond Prinsjesdag.
• Tot het nieuwe stelsel ingaat, blijft het huidige stelsel met de tegenbewijsregeling gewoon van kracht.

Met andere woorden: de richting staat vast, de fijnafstelling niet. En precies die onzekerheid maakt het werk voor jou ingewikkeld. Je adviseert over een stelsel dat nog beweegt.

Waarom is dit zo’n lastig adviesmoment?

Omdat je twee werelden tegelijk in je hoofd moet houden. Het oude forfaitaire stelsel, dat nu nog telt. En het nieuwe stelsel op werkelijk rendement, dat eraan komt maar nog van vorm kan veranderen.

Voor een cliënt met spaargeld op een rekening is het verhaal nog te overzien. Voor een cliënt met een gemengde portefeuille, deels vastgoed, deels aandelen, deels een vordering op de eigen bv, wordt het rekenen. Veel rekenen. Verschillende samenstellingen pakken straks heel verschillend uit. Bij de één is werkelijk rendement een opluchting, bij de ander een tegenvaller.

En jij mag uitleggen waarom. Per cliënt. Soms met een concept-brief erbij. Dat is precies het soort werk waar de uren ongemerkt wegtikken.

Hoe helpt AI je bij box 3 werkelijk rendement?

Hier komt de winst. Niet door het denken uit handen te geven, wel door het ploeteren over te dragen. De kern in één zin: bij box 3 werkelijk rendement rekent en ordent AI de scenario’s, jij beoordeelt en adviseert. Die rolverdeling verschuift niet.

Stel, je hebt een cliënt en je wilt drie dingen naast elkaar zien: de positie onder het huidige forfaitaire stelsel, een projectie onder werkelijk rendement, en het verschil. Dan geef je een AI-assistent een scherpe opdracht. Iets in de geest van:

“Je bent een ervaren register belastingadviseur. Ik geef je een geanonimiseerde vermogensopstelling: spaargeld, een effectenportefeuille en twee verhuurde panden, met fictieve bedragen. Zet drie kolommen naast elkaar: de belasting onder het forfaitaire box 3-stelsel zoals dat nu geldt, een grove projectie onder werkelijk rendement op basis van de hoofdlijnen van het wetsvoorstel, en het verschil. Benoem expliciet welke aannames je doet en waar de wetgeving nog niet vaststaat. Markeer waar mijn eigen toetsing onmisbaar is.”

Wat je terugkrijgt is geen kant-en-klaar advies. Het is een denkraamwerk. Een eerste versie waar jij, met je vakkennis, bovenop gaat zitten. De AI zet de structuur neer in minuten in plaats van uren. Jij controleert de aannames, corrigeert de cijfers tegen de actuele stand van de wet, en bepaalt wat je cliënt écht moet weten.

En ja, je controleert alles. Een AI kan met droge ogen een rendement projecteren op basis van een wetsartikel dat volgende maand wordt aangepast. Een sterke prompt verlaagt de kans op onzin, maar garandeert niets. Vertrouwen is goed, narekenen is je vak.

Kun je hier een eigen tool voor bouwen?

Dat kan, en het hoeft geen developer-project te zijn. Met AI-hulpmiddelen bouw je tegenwoordig zelf een eenvoudige box 3-rekenhulp die een vermogensopstelling inneemt, het forfaitaire stelsel naast een projectie op werkelijk rendement legt, en het verschil visualiseert. Je beschrijft wat je wilt, de AI bouwt het, jij stuurt bij.

Een waarschuwing die ik niet mag overslaan: de fiscale inhoud moet kloppen, en dat blijft jouw verantwoordelijkheid. Een zelfgebouwde tool is zo betrouwbaar als de aannames die jij erin stopt en de controles die je eromheen zet. Bouw hem dus voor jezelf als rekenassistent, niet als orakel voor de cliënt. Zolang de wet nog beweegt, zet je er een dikke disclaimer op en actualiseer je de aannames bij elke wetswijziging.

De drie wetten die altijd meerekenen

Enthousiasme zonder zorgvuldigheid is in ons vak een risico. Bij elke box 3-berekening met AI kijken drie wetten mee.

AVG en beroepsgeheim. Een vermogensopstelling is gevoelige informatie. Welke cliëntgegevens typ je in, en waar belanden die? Werk waar het kan met geanonimiseerde of fictieve bedragen, en lees de voorwaarden van je aanbieder over dataverwerking en bewaartermijnen. Een scenario-analyse werkt net zo goed met dummygegevens als met de echte naam erbij.

AI Act. Houd een mens in de lus bij beslissingen die cliënten raken. Niet omdat een toezichthouder meekijkt, maar omdat het gewoon goed werk is. Een belastingadvies dat jij leest, toetst en ondertekent, blijft jouw advies. De AI rekent, jij oordeelt.

Wwft. Een slimme rekenhulp ontslaat je niet van je eigen cliëntenonderzoek en je meldplicht. AI mag signaleren, jij blijft degene die beoordeelt en zo nodig meldt.

Kort samengevat: reken nooit met data die je beroepsgeheim raakt, en laat de eindbeoordeling nooit los.

Wat doe je deze week concreet?

Niet wachten op de Eerste Kamer. Wel alvast je werk lichter maken.

Pak één cliënt met een gemengd vermogen die straks vragen gaat stellen over box 3 werkelijk rendement. Maak met geanonimiseerde bedragen één goede scenario-prompt: forfaitair, werkelijk rendement, verschil. Voel hoeveel sneller je een gesprek kunt voeren als je de cijfers al hebt zien bewegen.

Bewaar die prompt daarna in een eenvoudig documentje. Volgende cliënt pas je hem aan in plaats van opnieuw te beginnen. Zo bouw je in stilte een eigen bibliotheek op, klaar voor het moment dat de telefoon écht roodgloeiend staat.

En spreek met één collega af dat jullie elkaar scherp houden zodra de novelle er ligt. Want zodra de wet definitief wordt, wil je niet beginnen met nadenken. Dan wil je al klaarstaan.

Geen haast. Maar ook geen reden om af te wachten. De cliënt die nu belt met “ga ik meer of minder betalen”, verdient straks een beter antwoord dan “dat hangt ervan af”.

Veelgestelde vragen

Wanneer gaat box 3 werkelijk rendement in?

De beoogde ingangsdatum van box 3 werkelijk rendement is 1 januari 2028. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel aan op 12 februari 2026, de Eerste Kamer moet nog instemmen. Tot die tijd geldt het huidige forfaitaire stelsel met tegenbewijsregeling. Dit is de stand eind juni 2026 en kan nog wijzigen.

Wat is het verschil tussen forfaitair en werkelijk rendement in box 3?

Bij het forfaitaire stelsel belast de fiscus een verondersteld, fictief rendement op je vermogen. Bij werkelijk rendement wordt belasting geheven over het rendement dat je daadwerkelijk hebt behaald. Voor de ene vermogenssamenstelling pakt dat gunstiger uit, voor de andere ongunstiger.

Kan AI de box 3-berekening voor mijn cliënt doen?

AI kan scenario’s snel naast elkaar zetten en het verschil inzichtelijk maken. Maar de uitkomst is een eerste versie, geen eindproduct. De verantwoordelijkheid voor het advies ligt altijd bij jou. Controleer elke aanname tegen de actuele wetgeving en je eigen vakkennis.

Mag ik de vermogensgegevens van een cliënt in een AI-tool invoeren?

Wees uiterst terughoudend. Een vermogensopstelling raakt je beroepsgeheim en de AVG. Gebruik bij voorkeur geanonimiseerde of fictieve bedragen, en controleer de voorwaarden van de aanbieder over dataverwerking en bewaartermijnen.

Moet ik nu al iets doen, terwijl de wet nog niet definitief is?

Adviseren over een definitief bedrag kan nog niet, want het stelsel beweegt nog. Voorbereiden wel. Je kunt nu al je scenario-aanpak klaarzetten en je standaardprompts opbouwen, zodat je klaarstaat zodra de novelle en de definitieve wet er liggen.

Wil je dit niet op gevoel doen, maar gestructureerd leren hoe je AI inzet voor scenario-analyses, concept-adviezen en je eigen rekenhulpen, mét aandacht voor AVG, beroepsgeheim en de AI Act? In de AI-cursus voor belastingadviseurs en accountants neem ik je daar stap voor stap in mee. En wie liever eerst rustig leest: in mijn boek AI in de fiscale praktijk staan de cases, voorbeelden en direct bruikbare prompts op een rij.

Geen haast. Maar ook geen reden om af te wachten. De vuurtoren brandt, de koers is helder. De vraag is alleen of jij die ene scenario-prompt vandaag al klaarzet.

Ron

Vragen?

Heeft u naar aanleiding van vorenstaande nog één of meerdere vragen? Geen punt! U kunt mij uw casus online voorleggen. Hiervoor heb ik de optie gratis sparren met Ron bedacht. Tijdens dit half uur kunt u mij uw vraag of vragen voorleggen. Misschien kan ik u zo verder helpen en bent u direct geholpen. Is het antwoord complex en vraagt het meer tijd dan kunnen we dit ook dan bespreken. Klik hier om een afspraak te maken.

DE APP

Vanaf nu alle fiscale informatie in de app Blauwe Vrijdag.
vertel mij meer...

Blij met mijn fiscale tip?

Wees sportief en gun mij een kop koffie 😉.