AI kan niet rekenen. Toch?

In mijn cursussen stel ik regelmatig een vraag die iedereen denkt te kunnen beantwoorden. Groep‑5‑niveau. Zeven keer zeven. De zaal zegt bijna in koor: negenenveertig. Dan stel ik de vervolgvraag: wat zegt AI?

Meestal ook negenenveertig. Soms niet. En juist dát moment is interessant. Niet omdat AI “dom” is, maar omdat hier zichtbaar wordt hoe generatieve AI in de kern werkt. Het voorspelt tekst. Het reconstrueert waarschijnlijkheden. Het is uitzonderlijk goed in taal, samenvatten, structureren en overtuigend formuleren. Maar rekenen is geen taalprobleem. Rekenwerk vraagt logica, volgorde, consistentie en herhaalbaarheid. En daar wringt het.

Wie met generatieve AI in chatmodus werkt, kent het verschijnsel. Het antwoord klinkt plausibel, is netjes opgebouwd, maar blijkt bij narekenen toch net niet te kloppen. Zeker bij meerstapsberekeningen gaat het mis. Niet altijd. Wel vaak genoeg om er professioneel ongemakkelijk van te worden. Overtuigend is immers niet hetzelfde als correct.

En precies daar verschuift nu iets fundamenteels.

Van praten over data naar werken ín data

Met de introductie van Agent Mode in Microsoft 365 Copilot voor Excel verandert het speelveld. Niet omdat AI ineens slimmer is geworden, maar omdat de context waarin AI opereert wezenlijk anders is.

Tot nu toe stond AI naast je werk. Een chatvenster links, je spreadsheet rechts. Jij stelde vragen, AI gaf antwoorden. Soms goed, soms net niet. Het voelde als een digitale stagiair die vanaf de zijlijn aanwijzingen roept. Handig, maar altijd met afstand tot de werkelijkheid van je data.

Agent Mode haalt die afstand weg. Copilot werkt niet meer naast Excel, maar erin. In plaats van praten over cijfers, werkt het systeem direct met het werkblad. Formules, tabellen en berekeningen worden onderdeel van de actie, niet alleen van de uitleg. Dat is geen nuanceverschil, dat is een categoriewissel.

Waarom dit voor accountants en boekhouders wél relevant is

De discussie over “AI kan niet rekenen” is grotendeels een discussie over de verkeerde context. Generatieve AI in chatmodus ís inderdaad onbetrouwbaar voor rekenwerk. Maar Copilot in Excel gebruikt geen tekstvoorspelling om tot uitkomsten te komen. Op de achtergrond draait echte rekenlogica, vaak via Python, toegepast op jouw data.

Dat betekent dat analyses controleerbaar worden. Herhaalbaar. Inzichtelijk. Niet omdat AI ineens foutloos is, maar omdat het rekent binnen een gecontroleerde omgeving. Precies datgene waar accountants en financieel professionals waarde aan hechten.

Neem datavoorbewerking. Iedereen weet hoeveel tijd er gaat zitten in het opschonen van administraties. Dubbele regels, verschillende schrijfwijzen, half gevulde kolommen, ERP‑exporten die vooral laten zien hoe creatief mensen met invoer omgaan. Dit is geen intellectueel werk, maar noodzakelijk kwaad. Copilot kan dit soort taken binnen Excel in seconden uitvoeren, zonder dat je eindeloos hoeft te filteren of sorteren. Minder handwerk betekent ook minder menselijke slordigheid.

Of neem analyses die traditioneel pas laat op de avond gebeuren. Actuals vergelijken met forecasts, verschillen verklaren, effecten uitsplitsen naar prijs, volume of inflatie. Werk dat inhoudelijk belangrijk is, maar vaak verdrinkt in draaitabellen en handmatige tussenstappen. Door AI dit voorbereidende rekenwerk te laten doen binnen Excel, verschuift jouw rol van uitvoerder naar beoordelaar.

Visualisatie volgt direct uit dezelfde brondata. Geen screenshots meer in PowerPoint met de stille hoop dat niemand doorvraagt. Grafieken blijven gekoppeld aan de cijfers waarop ze zijn gebaseerd. Wie wel eens in een bespreking is vastgelopen op de vraag “waar komt dit getal vandaan?”, weet hoe groot dat verschil is.

En misschien nog interessanter: externe data wordt ineens praktisch toepasbaar. Macro‑economische cijfers, inflatie, renteontwikkelingen of sectorinformatie kunnen worden gekoppeld aan de eigen financiële data. Niet als los verhaal, maar als doorrekenbaar scenario. De wereld buiten de administratie wordt meetbaar.

Betekent dit dat het foutloos is?

Natuurlijk niet. Niets is foutloos. Excel niet, AI niet en jij ook niet. Een verkeerde formule blijft een verkeerde formule. Een verkeerde aanname blijft een verkeerde aanname. Technologie verandert daar niets aan.

Maar binnen een spreadsheetomgeving, met zicht op data, formules en uitkomsten, is dit type AI op dit moment aantoonbaar betrouwbaarder voor rekenwerk dan generatieve AI in chatvorm. Niet omdat het slimmer is, maar omdat het zich houdt aan de regels van het rekenwerk in plaats van de regels van taal.

Dat vraagt wel iets van de professional. Je moet blijven controleren. Begrijpen wat er gebeurt. Snappen welke stappen zijn gezet. AI neemt het denkwerk niet over, maar verplaatst het. Minder tijd aan rekenen, meer tijd aan interpreteren. Minder focus op uitkomst, meer focus op betekenis.

AI kan rekenen, maar jij blijft verantwoordelijk

Dat is misschien wel de kern. AI kan steeds beter rekenen, analyseren en structureren. Maar verantwoordelijkheid laat zich niet automatiseren. Het oordeel blijft bij de mens. De duiding. De vraag of een uitkomst logisch is in de context van de onderneming, de cliënt of de situatie.

En dat is geen bedreiging voor het vak. Dat is goed nieuws. Want wie minder tijd kwijt is aan handmatig rekenwerk, heeft meer ruimte voor advies, reflectie en kwaliteit. Precies daar zit de toegevoegde waarde van de accountant en adviseur.

AI verandert het gereedschap. Niet het vakmanschap.

Ancora imparo. 💡

Als je tot hier hebt gelezen, ben je duidelijk niet allergisch voor verdieping. Dat komt goed uit. In de winkel vind je trainingen en producten voor professionals die verder willen kijken dan het antwoord van AI.
👉 https://www.blauwevrijdag.nl/winkel

Over Ron

Vakinhoud, AI-voorsprong en 20 jaar praktijkervaring

Ron Meijer RB is registerbelastingadviseur met 20 jaar ervaring in de fiscale praktijk en voorzitter van de Commissie AI & Digitalisering van het Register Belastingadviseurs (RB). Daarnaast is hij oprichter van Blauwe Vrijdag en auteur van het veelverkochte vakboek AI in de fiscale praktijk en van de wekelijkse nieuwsbrief De Fiscale Vuurtoren over AI in het vak. Hij is een veelgevraagd spreker en trainer en verzorgt AI-cursussen voor beroepsorganisaties en kantoren, waaronder SRA, Lefebvre Sdu en NOAB. Ook Blauwe Vrijdag zelf verzorgt AI-cursussen voor belastingadviseurs en accountants.

Meer over Ron Meijer RB →

🔦 De Fiscale Vuurtoren

AI verandert ons vak sneller dan ooit. De Fiscale Vuurtoren is het licht in onzekere tijden: mijn (bijna) wekelijkse nieuwsbrief voor honderden accountants, belastingadviseurs, juristen en advocaten. Geen hype, maar houvast — verhalen uit de praktijk, prompts en tools die je maandag al kunt gebruiken. Meld je hieronder aan en vaar op zeker.

Blij met mijn tip?

Wees sportief en gun mij een kop koffie 😉.