AI fiscaal: van vibe coding naar veilige AI-agents
Vlak voor mijn vakantie liet een cursist me trots zijn telefoon zien. Op het scherm: een zelfgebouwd tooltje dat aangiftestukken voorsorteert. AI fiscaal in optima forma: gebouwd op een dinsdagavond, met een chatbot, tussen het opruimen van de vaatwasser en het achtuurjournaal door.
Ik was oprecht onder de indruk. Dit is precies wat ik al maanden roep: software bouwen kost tegenwoordig vooral tijd en geduld.
Toen stelde ik één vraag. “Waar draait het? En waar gaan die stukken heen als je op verwerken klikt?”
Het bleef stil. Iets te lang stil.
Dat, beste collega, is het verschil tussen vibe coding en vakwerk. Tussen experimenteren en geklungel met cliëntdata. En precies daar wordt AI fiscaal interessant.
Die vraag nam ik mee op vakantie. Drie weken Noord-Noorwegen: fjorden, middernachtzon en nauwelijks bereik. En laat de AI-wereld nou precies in die drie weken een masterclass hebben weggegeven in hoe je dat verschil overbrugt. Ik kwam thuis met volle geheugenkaarten en een nog vollere nieuwslijst. Tijd om AI fiscaal volwassen te maken.
De basis
Wat is vibe coding eigenlijk?
Even scherp voor wie de term nog niet kent. Vibe coding is software bouwen door in gewone taal te beschrijven wat je wilt, waarna AI de code schrijft. Jij zegt “maak een rekentool voor de KOR”, de AI bouwt hem. Werkt het niet? Dan beschrijf je wat er misgaat en probeert de AI het opnieuw. Je stuurt op gevoel, vandaar de naam.
En het werd deze zomer opnieuw makkelijker. OpenAI lanceerde op 9 juli de GPT-5.6-familie, die volgens de eigen cijfers records breekt op coderen en zelfs meerdere AI-agents parallel kan laten samenwerken aan één taak. Microsoft maakte GPT-5.6 dezelfde dag het voorkeursmodel in Microsoft 365 Copilot, dus dit zit binnenkort gewoon in de omgeving waar jouw kantoor al in werkt. Google duwt Gemini intussen van assistent naar agent, met ruim 900 miljoen maandelijkse gebruikers als startblok.
De drempel om iets te bouwen is dus historisch laag. De drempel om iets verantwoord te bouwen? Die bleef precies even hoog.
De urgentie
De duurste les van de zomer kwam van Claude
Het leerzaamste verhaal voor AI fiscaal in 2026 gaat namelijk niet over kracht, maar over vangrails.
Anthropic lanceerde op 9 juni Claude Fable 5, zijn krachtigste model ooit. Drie dagen later greep de Amerikaanse overheid in met exportbeperkingen, na een rapport over het omzeilen van de veiligheidsmaatregelen. Het model ging wereldwijd offline. Pas op 1 juli, na aangescherpte beveiliging en overheidstests, mocht het terugkomen.
Interessanter dan de schorsing is wat Anthropic daarna openbaar maakte over zijn vangrails. Het bedrijf zet automatische controleurs op elk verzoek, hanteert bewust een veiligheidsmarge waarbij ook waarschijnlijk onschuldige verzoeken worden geblokkeerd, en stapelt meerdere verdedigingslagen op elkaar omdat elke laag afzonderlijk kan falen. Samen met Amazon, Microsoft en Google werkt het nu aan één gezamenlijk raamwerk om te beoordelen hoe ernstig het is als iemand door die vangrails heen breekt.
En jouw kantoor? Dat heeft een dinsdagavond-tooltje zonder logboek, draaiend op een privéaccount. Voel je het schuren?
Van geklungel naar vakwerk
Vijf vangrails voor AI fiscaal
Het goede nieuws: je hoeft geen groot taalmodel te beveiligen. Je hoeft alleen de denkwijze te kopiëren. Vijf vangrails die het verschil maken tussen klungelen en veilig werken met AI-agents.
Scheid de speeltuin van de productie
Experimenteren moet, dat is hoe je leert. Maar in de speeltuin horen geen cliëntgegevens. Bouw en test met verzonnen data. Pas als een tool volwassen is, verhuist hij naar een omgeving waar de AVG-kant geregeld is: zakelijke licentie, verwerkersovereenkomst, geen training op jouw data.
Laat elke agent eindigen bij een mens
Een Amerikaanse accountancy-technologiepodcast zei het deze maand kernachtig: accountancy is een verantwoordingsberoep. AI mag werk voorbereiden, voorsorteren en afwijkingen signaleren, maar een gekwalificeerd mens beoordeelt, keurt goed en blijft verantwoordelijk. Dat is geen rem op de vooruitgang, dat ís je beroep. De Wwft zegt hetzelfde: je poortwachtersrol delegeer je niet aan software.
Eis een logboek
Anthropic kan bij elk incident terugzoeken wat er gebeurde. Kan jij dat ook, als jouw voorsorteertooltje een stuk verkeerd wegzet? Een agent zonder logging is een medewerker zonder dossier. Als het misgaat, en ooit gaat het mis, wil je kunnen laten zien wat er gebeurde en waarom.
Reken op uitval
Fable 5 was drie weken wereldwijd onbeschikbaar, om geopolitieke redenen waar geen kantoor invloed op heeft. Behandel AI daarom als bedrijfskritische software: weet welke taken ervan afhangen en zorg dat je die binnen een dag op een ander model kunt draaien. Wie zijn werkwijze om één model heen bouwt, bouwt op drijfzand.
Train de mensen, niet alleen de tools
De AI Act eist sinds 2 februari 2025 voldoende AI-geletterdheid van iedereen die met AI-systemen werkt. Bij agents die zelfstandig taken uitvoeren, weegt die eis zwaarder, niet lichter. De vakpodcasts die ik op de lange autoritten door Noorwegen luisterde, vatten de gewenste houding mooi samen: nieuwsgierigheid, voorzichtigheid en professionele discipline. In die volgorde, en alle drie.
De uitnodiging
Geen geklungel, wel bouwen
Begrijp me niet verkeerd: ik wil dat je bouwt. Die cursist met zijn voorsorteertooltje verdient applaus, geen vermaning. Vibe coding is de mooiste uitnodiging die ons vak in jaren kreeg: de afstand tussen “zou het niet handig zijn als” en een werkende tool is nog nooit zo klein geweest.
Maar er loopt een streep tussen spelen en professioneel werken. Die streep heet vangrails. De grote labs snappen dat, de toezichthouders snappen dat, en de kantoren die AI fiscaal nu goed inregelen snappen het ook.
Dus bouw. Experimenteer. En trek er daarna vangrails omheen. Geen geklungel.
En omdat ik dat makkelijk roepen vind vanaf de zijlijn, gaan we het gewoon samen doen.
Gratis reeks · sep 2026 tot de lente van 2027
Elke maand een vrijdagmiddag vibe coding, met vangrails
Eerst een bekentenis. Dit had ik al eerder beloofd. Niet vergeten, wel ingehaald door de vele opdrachten. Ik werd geleefd, zoals dat heet, en de agenda won het van de belofte.
Inmiddels is er iets veranderd. Sinds kort neemt Michelle, mijn personal assistant, me een berg werk uit handen. Samen met Julia en Lotte vormen we een team dat loopt. En dat voel je meteen: er is weer ruimte om te doen wat ik had beloofd. Dus bij deze, met een klein jaar vertraging en dubbele motivatie.
De rust in Noord-Noorwegen heeft me goed gedaan. Nieuwe inzichten. Nieuwe uitdagingen. En één vraag die bleef hangen tussen de fjorden: wat blijft er overeind in een vak dat elke maand verandert? Mijn antwoord is al jaren hetzelfde. Ancora Imparo, nog steeds leer ik. En kennis delen. Deze reeks is allebei tegelijk.
Vanaf september reserveer ik één vrijdagmiddag per maand om samen te bouwen: AI fiscaal omzetten in werkende tools. Live, hands-on, met verzonnen data en de vangrails uit dit verhaal er vanaf minuut één in. Op het programma: een BTW-controle (18 september), een vierkantscontrole op je grootboek met een lokaal werkprogramma (23 oktober), de koppeling met Outlook en Microsoft To Do (20 november) en als finale de aftrap van het grote experiment (18 december): kunnen we in herfst en winter ons eigen boekhoudprogramma schrijven dat Nederlandse facturen met 100% herkenning boekt? Dit gaan we doen. En daarna bouwen we door, één vrijdagmiddag per maand tot de lente: 15 januari, 19 februari en 19 maart 2027. Steeds van 14:00 tot 17:00.
Mijn visie krijg je er alvast bij: als het niet lukt, heb je niet hard genoeg geprobeerd.
De kosten? Een donatie aan Stichting Zeehondencentrum Pieterburen, waarvan Blauwe Vrijdag trotse sponsor is, plus de afspraak dat je wat je leert deelt met je kantoor en je vakgenoten. En de slotvrijdag, 19 maart 2027, vieren we in Lauwersoog: met een rondleiding bij het WEC en misschien zelfs het vrijlaten van een zeehond in de Waddenzee. Vol is vol.
O ja, en je denkt dat je al veel weet over AI, toch? Think again. De gratis AI Kennistest kost vijf minuten en prikt daar vriendelijk doorheen. En wie niet kan wachten op de agents-kant: daarvoor is op 25 november de Cursus AI Agents.
Goed om te weten
Veelgestelde vragen over AI fiscaal, vibe coding en AI-agents
Wat bedoelen we met AI fiscaal?
AI fiscaal is het toepassen van kunstmatige intelligentie in fiscale werkprocessen: van het controleren van btw-aangiften en het analyseren van grootboeken tot het opstellen van conceptadviezen. Het verschil tussen goed en riskant AI-gebruik zit niet in de tool, maar in de vangrails: geen cliëntdata in experimenten, menselijke controle, logging en AI-geletterde medewerkers.
Wat is het verschil tussen vibe coding en werken met AI-agents?
Bij vibe coding bouw jij software door in gewone taal te beschrijven wat je wilt; de AI schrijft de code en jij stuurt bij. Een AI-agent gaat een stap verder: die krijgt een doel en voert zelfstandig taken uit, zoals stukken voorsorteren of publicaties monitoren. Vibe coding is bouwen, een agent is een digitale medewerker. Beide vragen om vangrails.
Mag ik met cliëntgegevens experimenteren in AI-tools?
Nee, niet in experimenten. Bouw en test met verzonnen data. Cliëntgegevens horen alleen thuis in een omgeving waar de AVG-kant is geregeld: een zakelijke licentie met verwerkersovereenkomst, zonder dat jouw data wordt gebruikt voor het trainen van modellen.
Hoe begint mijn kantoor veilig met AI-agents?
Begin met één taak met laag risico, zoals het samenvatten van dossierstukken of het voorsorteren van binnenkomende mail. Laat elke uitkomst door een mens beoordelen, zorg voor logging en spreek af welke data de agent mag zien. Breid pas uit als je met cijfers kunt onderbouwen dat het werkt.
Is AI-geletterdheid verplicht voor mijn medewerkers?
Ja. De AI Act eist sinds 2 februari 2025 dat medewerkers die met AI-systemen werken over voldoende AI-geletterdheid beschikken. Naarmate systemen zelfstandiger handelen, zoals bij AI-agents, weegt die verplichting zwaarder.
Wat kost de vibe coding-reeks van Blauwe Vrijdag?
Een donatie aan Stichting Zeehondencentrum Pieterburen, waarvan Blauwe Vrijdag trotse sponsor is, plus de afspraak dat je je opgedane kennis deelt met je kantoor en vakgenoten. De reeks bestaat uit zeven vrijdagmiddagen, één per maand van september 2026 tot de lente van 2027 (18 september, 23 oktober, 20 november, 18 december, 15 januari, 19 februari en 19 maart, steeds van 14:00 tot 17:00), en we sluiten af met een rondleiding in Lauwersoog. Het volledige programma en het aanmeldformulier vind je op de pagina Vibe coding vrijdagmiddagen.
Waarom was Claude Fable 5 deze zomer tijdelijk niet beschikbaar?
Anthropic haalde het model van 12 juni tot 1 juli 2026 wereldwijd offline nadat de Amerikaanse overheid exportbeperkingen oplegde, na een rapport over het omzeilen van veiligheidsmaatregelen. Na aangescherpte vangrails en overheidstests kwam het model terug. De les voor kantoren: reken erop dat een AI-model kan uitvallen en regel een alternatief.
Over de auteur
Ron Meijer RB is een van de meest gevraagde AI-trainers voor accountants en belastingadviseurs van Nederland, en zelf Register Belastingadviseur. Voorzitter van de commissie AI & digitalisering van het Register Belastingadviseurs, auteur van het vakboek ‘AI in de fiscale praktijk’ en schrijver van de wekelijkse nieuwsbrief De Fiscale Vuurtoren (±1000 vakgenoten).
Bronnen: OpenAI, 9 juli 2026: GPT-5.6; OpenAI: GPT-5.6 voorkeursmodel in Microsoft 365 Copilot; Anthropic, 30 juni 2026: Redeploying Claude Fable 5; CPA Practice Advisor, juli 2026: AI Is the Ultimate Accounting Assistant; CPA Practice Advisor, juli 2026: Scaling New Heights 2026.
Vakinhoud, AI-voorsprong en 20 jaar praktijkervaring
Ron Meijer RB is registerbelastingadviseur met 20 jaar ervaring in de fiscale praktijk en voorzitter van de Commissie AI & Digitalisering van het Register Belastingadviseurs (RB). Daarnaast is hij oprichter van Blauwe Vrijdag en auteur van het veelverkochte vakboek AI in de fiscale praktijk en van de wekelijkse nieuwsbrief De Fiscale Vuurtoren over AI in het vak. Hij is een veelgevraagd spreker en trainer en verzorgt AI-cursussen voor beroepsorganisaties en kantoren, waaronder SRA, Lefebvre Sdu en NOAB. Ook Blauwe Vrijdag zelf verzorgt AI-cursussen voor belastingadviseurs en accountants.
Meer over Ron Meijer RB →🔦 De Fiscale Vuurtoren
AI verandert ons vak sneller dan ooit. De Fiscale Vuurtoren is het licht in onzekere tijden: mijn (bijna) wekelijkse nieuwsbrief voor honderden accountants, belastingadviseurs, juristen en advocaten. Geen hype, maar houvast — verhalen uit de praktijk, prompts en tools die je maandag al kunt gebruiken. Meld je hieronder aan en vaar op zeker.
Blij met mijn tip?
Wees sportief en gun mij een kop koffie 😉.