AI-belastingadvies of fiscaal doe-het-zelven met AI?
Steeds meer mensen gebruiken AI voor belastingadvies. ChatGPT, of andere AI-tools voor juridische vragen. Logisch: het is gratis, snel en klinkt overtuigend. Maar overtuigend klinken is niet hetzelfde als correct zijn. Dit vonnis laat zien wat er gebeurt als je blindelings vertrouwt op wat een chatbot je vertelt.
AI-belastingadvies, wat ging er mis?
De man parkeert zonder te betalen in een naamloze zijstraat in ‘s-Hertogenbosch. Hij krijgt een naheffingsaanslag van € 81,70. In de aanslag staat een verkeerde straatnaam, omdat het systeem bij een naamloze straat automatisch de dichtstbijzijnde benoemde straat kiest.
Hij maakt bezwaar. Daarna gaat hij in beroep. Zijn argument: de aanslag moet worden vernietigd wegens onvoldoende feitelijke grondslag. Tot zover nog verdedigbaar. Maar dan gaat het mis.
AI verzint rechtbankuitspraken en jij ondertekent ze
De rechtbank vermoedt dat de man zijn juridische strategie bij AI (ChatGPT) heeft uitbesteed. De reden is concreet: hij verwijst naar een uitspraak van Rechtbank Amsterdam van 18 augustus 2022 — maar het aangehaalde ECLI-nummer hoort bij een volledig andere civiele zaak.
De uitspraak bestaat niet. ChatGPT heeft hem verzonnen.
Dit heet een AI-hallucinatie: een taalmodel genereert iets dat klinkt als een feit, maar feitelijk nergens op slaat. Bij juridische bronnen is dit bijzonder gevaarlijk, want een niet-bestaand vonnis is in de rechtszaal waardeloos. Sterker nog: het ondermijnt je hele geloofwaardigheid.
De rechtbank overweegt expliciet dat generatieve AI regelmatig hallucineert bij het aanhalen van rechtspraak. (Rechtbank Oost-Brabant, 12 februari 2026, ECLI:NL:RBOBR:2026:934)
Waarom won hij sowieso niet? AI-belastingadvies kon hem niet helpen
Ook zonder de hallucinerende AI had hij dit verloren:
- Verkeerde straatnaam? Hij voegde zelf een kaartje bij zijn beroepschrift. Dat kaartje klopte bijna exact met de registratie van de heffingsambtenaar. De locatie was dus zonneklaar.
- Parkeerbord niet zichtbaar door begroeiing? Dit argument bracht hij pas op het allerlaatste moment in. Bovendien stonden er zoneborden langs de toegangswegen. De betalingsverplichting was voldoende kenbaar.
Een echte belastingadviseur of jurist had dit in vijf minuten kunnen beoordelen en hem geadviseerd het erbij te laten.
Wat kost AI-belastingadvies met ChatGPT echt?
| Kostenpost | Bedrag |
|---|---|
| Naheffingsaanslag parkeerbelasting | € 81,70 |
| Griffierecht rechtbank | € 49,00 (geschat) |
| Tijdsinvestering bezwaar + beroep | Meerdere uren |
| Juridische geloofwaardigheid | Beschadigd |
| Totaal | Meer dan hij wilde betalen |
Had hij direct betaald, of een professional geraadpleegd, dan was hij goedkoper uit geweest.
Wanneer is AI wél nuttig bij fiscale of juridische vragen?
AI is een krachtig hulpmiddel — mits je weet wat je ermee doet:
- ✅ Begrijpen wat een term of procedure inhoudt
- ✅ Een eerste verkenning van je rechtspositie
- ✅ Conceptteksten opstellen die een professional daarna checkt
- ✅ Samenvatten van documenten die je zelf aanlevert
- ❌ Citeren van rechtspraak zonder verificatie
- ❌ Processtrategie bepalen zonder vakkennis
- ❌ Blind vertrouwen op ECLI-nummers die een chatbot noemt
Praktische tip: typ in je prompt altijd “noem geen rechtbankuitspraken tenzij je zeker bent van de bron.” Dat helpt, maar vervangt geen professional.
AI-belastingadvies als assistent, niet als adviseur
AI weet veel. Maar het weet niet wat het niet weet en dat vertelt het je ook niet altijd. Bij parkeerbelasting van € 81,70 is de schade nog te overzien. Bij een belastingaanslag van tienduizenden euro’s, een bezwaarschrift in box 3 of een boekenonderzoek is de inzet heel anders.
Gebruik AI slim: als startpunt, als schrijfhulp, als denkpartner. Maar laat de eindverantwoordelijkheid bij iemand die zijn naam eronder zet.
Kijk, ik snap het. ChatGPT is gratis. Een belastingadviseur niet. Dus gokt u maar raak met een chatbot die rechtbankuitspraken verzint en dat met een rechte rug presenteert alsof hij er zelf bij was. Resultaat: u bent de aanslag kwijt, het griffierecht kwijt en uw geloofwaardigheid bij de rechtbank ook. Voor minder dan honderd euro had u dit kunnen laten rusten. Voor iets meer had u iemand kunnen bellen die weet wat hij doet.
Maar goed. Als u dan toch zelf aan de slag wilt met AI, doe het dan tenminste goed. Niet blind copy-pasten wat een taalmodel uitspuugt, maar begrijpen hoe het werkt, wat het kan en wat absoluut niet.
Inmiddels heb ik er twee boeken over geschreven en geef ik al bijna drie jaar cursussen over AI. Voor mensen die slimmer willen werken met AI zonder zichzelf voor de rechter te compromitteren.
Minder gokken. Meer weten? Begin hier
Rechtbank Oost-Brabant, 12 februari 2026, ECLI:NL:RBOBR:2026:934
Vakinhoud, AI-voorsprong en 20 jaar praktijkervaring
Ron Meijer RB is registerbelastingadviseur met 20 jaar ervaring in de fiscale praktijk en voorzitter van de Commissie AI & Digitalisering van het Register Belastingadviseurs (RB). Daarnaast is hij oprichter van Blauwe Vrijdag en auteur van het veelverkochte vakboek AI in de fiscale praktijk en van de wekelijkse nieuwsbrief De Fiscale Vuurtoren over AI in het vak. Hij is een veelgevraagd spreker en trainer en verzorgt AI-cursussen voor beroepsorganisaties en kantoren, waaronder SRA, Lefebvre Sdu en NOAB. Ook Blauwe Vrijdag zelf verzorgt AI-cursussen voor belastingadviseurs en accountants.
Meer over Ron Meijer RB →🔦 De Fiscale Vuurtoren
AI verandert ons vak sneller dan ooit. De Fiscale Vuurtoren is het licht in onzekere tijden: mijn (bijna) wekelijkse nieuwsbrief voor honderden accountants, belastingadviseurs, juristen en advocaten. Geen hype, maar houvast — verhalen uit de praktijk, prompts en tools die je maandag al kunt gebruiken. Meld je hieronder aan en vaar op zeker.
Blij met mijn tip?
Wees sportief en gun mij een kop koffie 😉.