- Authentiek
- Oprecht
- Creatief en deskundig
Zes dagen na de handhaving van artikel 50 AI-verordening: wat er nu op je bordje ligt, welke tools slimmer werden en waarom de Big Brother Award ook jóuw bezwaarschriften raakt.
Beste collega,
Zet je koffie erbij. Neem de tijd. Dit wordt een lange, ruim 12.400 woorden, reken op zo'n 60 minuten leestijd. Daarna is het tijd voor het FD 😉
Half zes. Friesland. Beneden nog donker. Alleen het scherm van mijn laptop en de rode led van het koffiezetapparaat dat zichzelf op zaterdag ook zonder mij aanzet. Buiten begint een merel die kennelijk óók niet doorheeft dat het vakantie is. Natasja slaapt. Ik heb nog een uur voordat ze beneden komt en de rust weg is. Vandaag lever ik op tijd.
Zes dagen zijn we verder. Zes dagen sinds zondag 2 augustus 2026, de dag dat de Europese Commissie samen met de Autoriteit Persoonsgegevens en negen andere Nederlandse toezichthouders begon met het handhaven van artikel 50 van de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689). De transparantieplicht. Regel die zegt: als jouw klant met AI communiceert, moet hij dat weten. Als jouw content door AI is gemaakt en het raakt algemeen belang, moet dat erbij staan. Als iemand een deepfake ziet van iets dat nooit gebeurd is, labelen. En vóór 2 december 2026 moet er een machinaal leesbaar watermerk in alle generatieve output.
Zes dagen is genoeg om te wéten dat het is gebeurd. Te weinig, voor de meeste kantoren, om te hebben gehandeld. En dat merk ik. Aan de mails van deze week, aan de vragen na cursussen, aan berichten in mijn LinkedIn die tussen "gefeliciteerd met je vibe coding-reeks" en "we zoeken een AI-training voor ons kantoor" door schuiven. De gemeenschappelijke onderstroom is dezelfde. Wat betekent dit voor ons kantoor. Wat moet er op de site. Wat zeggen we tegen klanten die bellen.
Ik had zelf twee opnames deze week waarin het onderwerp vanzelf op tafel kwam. Twee heel verschillende dagen. En omdat het contrast zoveel zegt over waar dit vak nu staat, vertel ik ze allebei.
Maandag zat ik aan tafel bij TaxTalks. Een Focus-uitzending over basis AI-gebruik. De opname vond plaats in een uiterst professionele studio, dezelfde die door RTL en andere omroepen wordt gebruikt. Aan de faciliteiten lag het dus niet. Ik had een aantal vragen tot op de punt en komma uitgewerkt. Mooie achtergrondinformatie, dacht ik. Maar dat was niet de bedoeling van dit format. En de chemie tussen mij en de presentator ontbrak. Vergelijk het even met mijn cursussen. Daar vraag ik cursisten altijd om me te triggeren, om meer vragen te stellen dan gepland. Dat zorgt vaak voor iets dat aanvoelt als een steengoed concert. Je weet vast wat ik bedoel. In de auto terug rijd ik dan met een enorme smile op mijn gezicht, muziek op tien, meezingen, dankbaar dat ik dit mag doen. De volgende dag scroll ik door de waardering en dan komt er nóg een moment van blijdschap en trots. Maandag: niets van dat alles. In de auto terug zat ik na te denken over wat een format kan doen. En over wat een setting doet met een gesprek.
Waar ik wél naar uitkijk: binnenkort zit ik een hele dag in de studio met Marit Muller-van Zeijl. Drie TaxTalks-uitzendingen van een uur, achter elkaar door, in één dag. Geen strak Focus-format, wel drie uur werkelijk uitgetrokken tijd, ruimte voor nuance, ruimte voor de context die een Focus-uitzending nu eenmaal niet aankan. Dat is de omgeving waarin je écht diep kunt gaan op de onderwerpen die er nu toe doen.
Dinsdag was een heel ander verhaal. Webinar over de AI Act, samen met Vincent de Jong, de voorzitter van het Register Belastingadviseurs. Alleen al dat onze voorzitter zelf meewerkt, zegt genoeg over hoe serieus dit onderwerp binnen de beroepsgroep speelt. Pas op, collega's. Dat is de zin die ik tijdens cursussen inmiddels standaard uitspreek als ik op de gevaren en de eisen wijs. In mijn boek heb ik praktische oplossingen aangedragen. Dat werk begint nu echt te landen.
De reis naar Den Haag duurde langer door problemen bij de NS. Om elf uur kwam ik binnen. Koffie, heel kort voorgesprek, camera aan, gaan. Het voelde alsof Vincent en ik al veel vaker samen op een podium en voor een camera hadden gestaan. We vulden elkaar aan als presentatoren op de radio. Denk aan Mattie en Wietse bij Qmusic. Daarna nog even overleg, nog één keer voor de camera. Alles in één take. Geweldig. In de trein terug zat ik met een dankbaar, trots gevoel. Bij het RB hebben we samen een praktische invulling van de AI Act neergezet. Binnenkort staat de opname online. En nu wél met de achtergrondinformatie erbij.
Twee opnames, twee werelden. En toch beide keren dezelfde onderstroom in de vragen die binnenkomen: uit de chat van de webinar, uit de mails na de Focus-uitzending, van collega's die deze week contact opnamen. Wat verandert er nu voor mij als accountant, als belastingadviseur, als jurist? Hoe zorg ik dat ik iets kan tonen als een klant vraagt wat wij met AI doen? En vooral: waar begin ik? Wat me na afloop van beide dagen opviel: de urgentie wordt eerder onderschat dan overschat. Mensen weten dát het is gebeurd. Ze onderschatten hoeveel er in hun eigen kantoor concreet moet gebeuren.
Half opluchting, half opwinding. Die combinatie ken ik. Zo voelde het toen mijn vader eind jaren negentig zijn laatste papieren aangifte aan me gaf en zei "zo, en nu gaan we elektronisch". Zo voelde het toen ChatGPT 3.5 online kwam. En zo voelde het gisteravond, toen ik voor het slapengaan nog één keer op de telefoon keek en drie nieuwsbrieven van juridische kantoren in mijn inbox zag staan. Alle drie dezelfde kop. Alle drie dezelfde ondertoon. Dit is groot.
Regels waren voor mij vroeger iets waar ik tegenop zag. Weer wat leren, weer wat uitleggen, weer een klant die dacht dat wij het wisten en aan wie ik moest bekennen dat het nog nieuw was. Ergens rond mijn veertigste is dat gekanteld. Ik ben regels gaan zien als kompas. Als een gelegenheid om iets scherp te krijgen richting klanten. Als een moment waarop je als beroepsgroep het verschil maakt. AI is de tweede laag van dat kompas. Beide werken alleen als je weet hoe je ze vasthoudt.
Vandaag geen groot verhaal met één verhaallijn. Vandaag zes stukken. Elk met een eigen ingang, elk met een praktische vertaling. Eén rode draad: de regels zijn gearriveerd, en dat is goed nieuws voor wie zijn zaken op orde heeft. Wie ze nog niet op orde heeft, heeft een to-do voor deze week. Aan het eind van artikel 5 staat een checklist met zeven acties en drie prompt-templates die je kunt kopiëren. Als je maar één artikel leest vandaag, lees dan het vijfde.
Meer koffie. En dan.
Laat ik beginnen met wat ik NIET ga doen. Ik ga niet de verordening samenvatten alsof het een tentamen is. Als je dat wilt lezen, en ik heb het gedaan, alle 180 overwegingen en 113 artikelen, waarbij ik ergens rond overweging 78 zat te denken "wie schrijft dit soort teksten en zijn dat gelukkige mensen", dan verwijs ik je naar de AP-pagina, of naar het Algoritmekader van BZK. Beide zijn openbaar. Beide zijn te doen. Alleen niet vandaag, want vandaag hebben we praktisch werk.
Wat is er vorige zondag, 2 augustus 2026, veranderd?
Er zijn drie verplichtingen "aan" gegaan. Ze staan alle drie in artikel 50 van de AI-verordening en ze raken je kantoor direct. Ik loop ze langs en vertel per verplichting wat je concreet moet doen. Aan het eind heb ik ook nog een paar dingen die de meeste blogs niet noemen, daarvoor lees je deze nieuwsbrief.
Verplichting één: chatbots moeten zeggen dat ze AI zijn.
Elke keer dat een klant of prospect met een AI-systeem communiceert, moet dat systeem dat kenbaar maken. Bij het eerste contact. Duidelijk. Toegankelijk. Geen popup vereist, een simpele mededeling in de openingszin volstaat. "Hallo, ik ben de AI-assistent van [kantoor]. Ik kan je helpen met veelgestelde vragen. Voor complexe zaken verbind ik je door met een medewerker."
Zo simpel is het. En zo makkelijk over het hoofd te zien.
Kijk vandaag naar je site. Heb je een chatbot in het klantportaal? Een assistent op je contactpagina? Een AI-formulier dat vragen categoriseert? Een e-mailauto-responder die door AI is opgesteld en die reageert alsof hij een collega van kantoor is? Als het antwoord op één van die vragen "ja" is: pak vandaag nog het gesprek met de bouwer. Of open het CMS zelf en pas het aan.
Voor mij is dit persoonlijk. Onze site, blauwevrijdag.nl, heeft geen chatbot. Nooit gehad. Dat was een bewuste keuze, niet omdat ik voorspelde dat de regels zouden komen (ik ben geen glazenbol), maar omdat ik altijd dacht: als iemand contact met me wil, dan wil hij mij, niet mijn robot. Vandaag ben ik daar blij mee. Maar veel kantoren hebben wél een chatbot. En bij veel van die chatbots staat "Hallo, waar kan ik je mee helpen?" alsof daar Trudy van de receptie zit.
Sinds vorige zondag moet je dus laten weten dat het geen Trudy is.
En let op: dit geldt óók voor chatbots die pas ná 2 augustus 2026 live gaan. Denk niet "ik ben nog niet klaar, ik doe hem volgende week live". Zodra hij live is, gelden de regels. Sowieso.
Verplichting twee: deepfakes moeten worden gelabeld.
Dit voelt voor de meeste van mijn lezers ver-van-mijn-bed. Ik denk niet dat mijn Zwolse collega een deepfake heeft van Rutte die zijn kantoor aanbeveelt. Maar er is een subtieler gevaar: AI-gegenereerde beeld en video op je socials. Elke keer dat je een AI-visual gebruikt in een LinkedIn-post, in een blog, in een presentatie voor klanten, is het duidelijk dat het AI is?
De verordening onderscheidt "realistische" van "kennelijk kunstzinnige" AI-beelden. Een cartoon van jezelf hoeft niet gelabeld. Een fotorealistische afbeelding van een fictieve rechtszaak wél. En over die grens wordt de komende jaren ruzie gemaakt. Mijn advies vandaag: schrijf standaard onder elke AI-visual "beeld gegenereerd met AI". Kost je twee seconden, dekt je in.
Verplichting drie: AI-content over aangelegenheden van algemeen belang moet worden gelabeld.
Dit is de verplichting die de meesten van jullie in de rug gaat treffen. Want de tekst luidt: "wanneer AI wordt gebruikt om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang" moet dat zichtbaar zijn.
Is een blog van een RB over de wetsvoorstellen 2027 een aangelegenheid van algemeen belang? Sommigen zullen zeggen nee, dat is een vaknieuwtje voor specialisten. Anderen zullen zeggen ja, want wetsvoorstellen zijn per definitie publiek belang. Ik neig, heel voorzichtig, naar het eerste, met het risico van het tweede. Wat betekent dat ik vandaag onder elke van mijn blogs waar AI substantieel heeft meegeschreven, gewoon zet: "Deze tekst is met behulp van AI tot stand gekomen. Eindredactie en verantwoordelijkheid: Ron Meijer RB." Klaar. Kost me niks, dekt me in, en het is bovendien eerlijk.
En trouwens: die transparantie werkt ook naar de andere kant. Ik heb het afgelopen jaar drie klantvragen gekregen van mensen die vroegen: "Heb je dit zelf geschreven, of AI?" Als je ze het kunt laten zien, wint dat vertrouwen. Als je moet ontkennen, verlies je vertrouwen.
Wat de handreikingen niet vertellen
Nu de dingen die je niet in de nieuwsbrieven van juristen leest.
Eén: het geldt óók voor jouw interne AI-gebruik als klanten daar iets van merken.
Als jij een AI-samenvatting maakt van een klantgesprek en die stuurt naar je klant, dan is dat AI-content richting een derde. Volgens de verordening, en volgens de meeste juristen die ik erover heb gesproken, geldt de transparantieplicht ook daar. Zet dus in je notulen-e-mail: "Deze notulen zijn opgesteld met AI-ondersteuning. Ik heb ze gecontroleerd en accordeer de inhoud."
Twee: het administratiekantoor dat AI-boekingen doet, valt óók onder de plicht.
Als jij een classificatiemodel gebruikt om bonnetjes automatisch te labelen (Basecone, MinoxDigi, Twinfield met Copilot, noem maar op), en jouw klant ziet in zijn dashboard dat er automatisch is gecategoriseerd, dan valt dat onder een AI-systeem dat interactie heeft met de eindgebruiker. Praktische oplossing: laat de tool in de labelling-vakjes tonen "AI-suggestie" of "geautomatiseerd voorgesteld". De meeste tools kunnen dat al. Zet het aan.
Drie: klantvragen komen deze week binnen, of ze nu horen bij de plicht of niet.
Reken erop dat je Zwolse collega de eerste is, maar niet de laatste. Een deel van je klanten zit vandaag óók te scrollen door LinkedIn en las één van die knallende posts. Ze bellen je. Ze mailen je. Ze vragen wat jij ermee doet. Wees voorbereid. Verderop in deze editie krijg je een script dat je kunt gebruiken.
Vier: WhatsApp-bots, e-mailautoresponders en klantenportalen, die vergeet iedereen.
Bij "chatbot" denkt iedereen aan een gekleurd vierkantje rechtsonder op de site. Maar in de praktijk zitten AI-systemen op meer plekken dan we ons realiseren. De WhatsApp-integratie van je kantoor die automatisch antwoordt buiten kantooruren. De autoresponder in Outlook die dankzij Copilot iets zelfstandiger antwoordt dan vroeger. Het klantportaal waarin een AI de bestemming van een geüploade factuur voorstelt. De formulier-invulhulp die een klant meestuurt bij een intake. Al deze systemen vallen in principe onder de transparantieplicht. Loop ze langs. Vraag jezelf per systeem: "als de klant hier reageert, komt er eerst een AI, of eerst een mens?" Als het antwoord "een AI" is: label het.
Vijf: sommige AI-toepassingen zijn expliciet uitgezonderd, maar dat betekent niet dat het regelarm is.
De verordening kent enkele uitzonderingen. AI dat puur intern wordt gebruikt zonder dat er interactie met een derde is, valt niet onder artikel 50 (denk: een intern spelling-checker, een tekstverbeteraar die alleen jij ziet, een dossierclassificatie die alleen jij gebruikt). Maar let op: als het interne systeem dan wél output produceert die je zonder wijziging doorstuurt naar een klant, is die output "AI-content" en gelden er andere regels. Dus intern-alleen is een smalle categorie in de praktijk. In het overgrote deel van onze werkstromen loopt AI-output aan de rand van intern-versus-extern, en dan is transparantie de veiligste route.
Boetes
Nog even over de boetes, want die zijn wakker geworden. Overtreding van artikel 50 valt onder een aparte boetecategorie: tot €15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet. Voor grote ondernemingen geldt het hoogste van die twee, voor MKB juist het láágste van die twee, een aardigheidje van de wetgever dat kleine kantoren niet meteen ten onder gaan aan bureaucratische afstraffing. Voor een tweemanskantoor met een bescheiden omzet is de theoretische maximumboete dus geen tonnen, maar wel groot genoeg om vervelend te worden. En dan hebben we het nog niet over de bijkomende reputatieschade en het risico op tuchtprocedures die daaruit kunnen ontstaan. Als je je die vandaag nog even wilt besparen, dan is dit artikel voor jou geschreven.
Volgens een studie die vorige maand rondging (via WerkenmetAI en enkele techpublicaties) is 78% van de Europese bedrijven nog niet klaar met artikel 50. Wees niet die 78%. Wees de 22%. Kost je een middag. Levert je rust op, wat vandaag de dag een schaars goed is.
Wat de AP feitelijk gaat doen, een verwachting
Ik heb er de laatste weken met verschillende juristen over gesproken, en die zijn het opvallend eens over één ding: de AP gaat in de eerste zes maanden niet massaal beboeten. De AP werkt in fases, waarschuwen, aanwijzingen geven, dan pas beboeten. Wie na drie waarschuwingen nog geen chatbot-label heeft, kan wat verwachten. Wie vandaag zijn zaken op orde brengt en morgen (of overmorgen) getroffen wordt door een aanwijzing, kan aantonen dat hij bezig was, en dat is meestal genoeg om de zaak in het waarschuwings-domein te houden.
Dus: geen paniek. Wel actie. Deze week. Meer niet.
En dan de code zelf, even goed onderscheid maken
Ik zag deze week meerdere collega's daar overheen lezen. De "Code of Practice on transparency of AI-generated content" is géén Nederlands document en je downloadt hem niet van de AP-site. De code is een vrijwillige Europese praktijkcode, tot stand gekomen onder de vleugels van het European AI Office (onderdeel van de Europese Commissie), en de tekst plus het ondertekeningsproces vind je bij het AI Office zelf: How to sign the Code of Practice on transparency of AI-generated content. De code is op 10 juni 2026 gepubliceerd; de Europese Commissie en de AI Board hebben op 8 en 9 juli 2026 vastgesteld dat de code "adequaat" is als praktisch nalevingsinstrument voor artikel 50 lid 2, 4 en 5 van de AI-verordening.
Wat betekent dat voor jou als accountantskantoor of belastingadvieskantoor? Ondertekening van de code is vrijwillig en primair bedoeld voor aanbieders en gebruikers van generatieve AI-systemen op grotere schaal. Voor een klein tot middelgroot kantoor is de directe verplichting om te ondertekenen niet urgent, maar wél goed om te weten dat wie de code ondertekent zich kan beroepen op adequaatheid van naleving. De AP adviseert Nederlandse partijen die kwalificeren, om te ondertekenen. Kijk of het voor jouw kantoor relevant is; voor de meesten van mijn lezers luidt het eerlijke antwoord: nee, houd het bij de zeven acties in artikel 5 hieronder.
En één ding nog. Voor je nu op sombere toon dit stuk uitprint en het aan je compagnon overhandigt met de zin "we moeten iets doen": dit is geen ramp. Dit is een cadeau in vermomming. Kantoren die transparant zijn, worden vertrouwd. En vertrouwen is precies de valuta die we in ons vak moeten kweken. Wie op dit soort dingen vooroploopt, staat straks anders in de spotlight dan wie eromheen probeert te lopen. Kies bewust.
Voordat ik aan de release notes begin, één zin die het beste kader levert dat ik deze week ben tegengekomen. Van prof. Sander Klous, hoogleraar AI & Audit aan de UvA, partner bij KPMG, in het interview dat afgelopen dinsdag op Accountancy Vanmorgen verscheen:
"AI maakt werk sneller, maar niet automatisch lichter. Vooral low-intensity werk verdwijnt, terwijl beoordelen, communiceren en moeilijke keuzes blijven. Hierdoor stijgt het aandeel high-intensity werk juist."
Ik heb die zin opgeschreven en ga hem in mijn cursussen hergebruiken. Waarom raakt het zo? Omdat het precies benoemt wat cursisten in zaal na zaal aan mij vertellen. Ze zijn sneller, maar niet lichter. Ze doen méér, en het móéilijkste deel, beoordelen, moeilijke keuzes maken, aan de klant uitleggen, is er niet uit. Sterker: dat deel is proportioneel gegroeid. Wie dat niet ziet, denkt dat AI vermoeidheid wegneemt. Wie het wel ziet, snapt waarom een goed werkschema en nieuwe workflows belangrijker zijn dan ooit.
Houd die zin in je achterhoofd terwijl je verder leest. Half augustus. Cursusseizoen bijna terug. En terwijl wij hier in Friesland gewoon door de dijken lopen (Natasja en ik zijn week 15 tot 20 oktober aan het wandelen, alvast in de agenda), zaten de labs van Anthropic, OpenAI, Google en Microsoft niet stil.
Er is de afgelopen weken zoveel gebeurd dat ik er in eerste instantie een artikel per tool van wilde maken. Dat werd te veel. Dus ik bundel het in één stuk met één boodschap: de tools worden slimmer, jij niet automatisch.
Claude Sonnet 5, introductieprijs loopt 31 augustus af
Op 30 juni 2026 lanceerde Anthropic Claude Sonnet 5. Het middenmodel. Volgens Anthropic zelf "het meest agentische Sonnet-model tot nu toe", met prestaties die dicht tegen Opus 4.8 aankruipen, dat wisten we van tevoren, want zo verkoopt Anthropic elk model. Wat mij eerlijker leek: Simon Willisons analyse, die schreef dat Sonnet 5 vooral opvalt door drie gedragsveranderingen. Adaptive thinking staat standaard aan. Handmatig extended thinking geeft nu een 400-fout (dat werkt dus niet meer). En de sampling-parameters instellen op iets anders dan default geeft óók een 400. Kortom: Anthropic zegt "vertrouw ons op modellenkeuzes, jij hoeft niet meer aan de knoppen".
Wat het praktisch betekent voor jou? Twee dingen.
Ding één: de introductieprijs loopt tot 31 augustus 2026 door. $2 per miljoen input-tokens en $10 per miljoen output-tokens. Vanaf 1 september wordt dat $3 en $15, de standaardprijs. Voor de meeste kantoren die Claude gebruiken via een API-integratie (denk: dossierverwerking, standaardadviesbrieven, spelfouten-check op grote hoeveelheden tekst) is dat een prijsverschil van ~50%. Wie augustus benut om workflows op Sonnet 5 in te richten en te testen, weet in september wat het écht kost. Wie in september pas begint, kijkt tegen de volle prijs aan zonder benchmark.
Ding twee: agents worden serieus. Sonnet 5 kan langere autonome taken uitvoeren, multi-step, tool-gebruik, planning. Dat klinkt aantrekkelijk en het is aantrekkelijk, maar het is óók: nieuwe aansprakelijkheidsvraag. Als jij een agent aan het werk zet in een dossier van een klant, wie is dan verantwoordelijk voor wat de agent doet tussen 22:00 en 07:00 als niemand kijkt? Kort antwoord: jij. Lang antwoord: lees artikel 4 hieronder.
Mijn advies deze maand: gebruik augustus om één (1) workflow op Sonnet 5 te zetten. Één, niet drie. Iets kleins. Bijvoorbeeld: het opstellen van een concept-adviesbrief bij een aftrekpost, met vooraf ingevulde casusfeiten en jurisprudentie. Test drie casussen. Meet de tijd. Meet de kwaliteit. Zo weet je in september of het de nieuwe prijs waard is.
GPT-5.6. Sol, Terra, Luna, en o3 gaat de deur uit
OpenAI zette de GPT-5.6-familie in juli algemeen beschikbaar. Drie varianten: Sol (het vlaggenschip, voor als je écht redenatie nodig hebt), Terra (gebalanceerd, dagelijks werk), Luna (goedkoop, snel, voor bulkwerk). Op 30 juli 2026 werd Luna nogmaals 80% goedkoper en Terra 20%. Reken je even mee?
Voor kantoren met een ChatGPT Business-abonnement betekent dit dat het onderliggende model dat je API-koppelingen aanroepen, aanzienlijk goedkoper is geworden. Wie automatiseringen heeft draaien op GPT-o3, dat zullen er meer zijn dan ik zou willen, heeft een deadline. Op 26 augustus 2026 wordt o3 uitgezet in ChatGPT. Alles wat op dat model rijdt (Zapier-workflows, custom GPTs, integraties via Make of n8n, custom-built code die aanroept op de API) moet worden overgezet. Niet in september. Niet "als ik tijd heb". Vóór 26 augustus. Anders staat het maandagochtend 27 augustus stil, en ligt er ineens werk op je bureau dat je niet meer geautomatiseerd hebt.
Wie mijn cursussen vibe coding op vrijdagmiddag heeft gevolgd, de reeks van 7 gratis sessies waar ik het najaar mee begin, weet dat ik agressief bezig ben met deze migraties. Alle mijn eigen scripts (nieuwsbrief-analyse, foto-metadata, aangiften-doorloop) draaien nu op Sonnet 5 of Terra. Twee weken werk. Nu klaar. Zit lekker.
En dan de Pleo-scoop van deze week
Op 5 augustus verscheen op Accountancy Vanmorgen een analyse van de Q1-cijfers van Pleo, de Deense spend-management-speler die kaartuitgaven van ruim 45.000 Europese bedrijven inziet. De cijfers zijn scherp: Anthropic is met ruim 80% groei de grootste stijger onder tech-vendors, OpenAI groeide met bijna 30% en blijft koploper. Anthropic klom acht plaatsen op de leverancierslijst en staat inmiddels boven Adobe, Google en LinkedIn. Kortom: bedrijven schuiven substantiële budgetten naar AI-native tools.
De waarschuwing die Pleo er zelf bij levert, en die je richting je klanten mag herhalen, is minstens zo interessant als de cijfers zelf: veel organisaties missen zicht op token-consumptie, welke teams de meeste kosten maken, en of die uitgaven zich vertalen naar productiviteit. Vertaald naar de RB- of accountancy-praktijk: als jouw klant Anthropic of OpenAI op zijn creditcard heeft staan (en het antwoord is steeds vaker "ja"), dan hoort een AI-uitgaven-scan in het najaarsgesprek. Wie declareert wat? Wat is de btw-behandeling van een US-leverancier zonder EU-VAT-ID? Zit er ergens WKR-risico of onttrekking?
Bronnen: Accountancy Vanmorgen 5 aug 2026, Fonk Magazine, Dutch IT Channel.
Voor wie zo'n scan direct wil doen: verderop in artikel 5 zet ik een prompt-template die je met een grootboek-, creditcard- of Pleo-export voedt en die de analyse voor je uitvoert.
Een tip die niet in de OpenAI-communicatie staat maar in de praktijk goud waard is: als jouw script fouten opving en die netjes logde, dan is dat de plek waar je begint met de migratie. Loop de logbestanden door van de laatste drie maanden. Waar zaten de meeste retries, waar de meeste hallucinaties, waar de meeste "sorry, dit kan ik niet"-antwoorden? Dat zijn de plekken waar Sonnet 5 het meest wint of het meest verliest. Test die eerst. Zo migreer je niet gemakzuchtig maar met een dataset in de rug.
Ah, en één ding dat OpenAI stilletjes bijna verstopt heeft: GPT-Live. De nieuwe voice-modellen. Sinds 31 juli 2026 wordt alle audio die er uit komt automatisch voorzien van een SynthID-watermerk. Dat is een onhoorbaar audio-watermerk waarmee later te bewijzen valt dat de opname AI is. Voor onze praktijk relevant om twee redenen. Eén: als jij een stem-gegenereerde e-mail of adviesopname stuurt, kan de ontvanger later nagaan dat het AI was. Twee: als iemand een fake voicemail met "jouw" stem in omloop brengt, kan (in principe) worden aangetoond dat het geen echte opname is. Bewijskracht, herkomst, dit is fiscaal-juridisch relevant en het zit er stiekem in. Prima ontwikkeling.
Copilot. Excel Agent, Word Agent, PowerPoint Agent
Microsoft rolde in april 2026 41 updates uit voor Microsoft 365 Copilot. Ja, 41. Waarvan drie substantieel voor onze doelgroep: PowerPoint Agent, Excel Agent en Word Agent. Sinds midden juli laat Copilot ook rijke beelden uit bestanden en meetings direct in antwoorden zien. En Copilot Notebooks kreeg in juli een driekoloms-layout in de M365 Copilot app en in OneNote.
Ik heb je in december een uitgebreide vergelijking gegeven tussen NotebookLM en Copilot Notebooks. Het beeld dat toen ontstond, staat nog steeds: NotebookLM is sterker voor onderzoek en leren, Copilot Notebooks voor praktische documentverwerking binnen een Microsoft-omgeving. In 2026 is dat verschil eerder groter dan kleiner geworden. NotebookLM heeft haar geluidsoverviews (podcasts uit je notities) verder verbeterd. Copilot Notebooks is enterprise-grade veilig, met AVG-compliant verwerking binnen jouw tenant.
Mijn nuchtere advies aan de gemiddelde MKB-accountant of belastingadviseur: als je op Microsoft 365 zit, gebruik Copilot Notebooks voor dossierwerk. Als je een moeilijk stuk regelgeving wil "spreken", gebruik NotebookLM. Hybride is prima. Wat je niet moet doen is beide op elk moment, want dan wordt het versnippering.
Excel Agent verdient extra aandacht. Deze agent bouwt een spreadsheet op vanuit een gesprek, je typt "maak een liquiditeitsprognose voor de komende 12 maanden op basis van deze jaarcijfers" en het ding tovert een sheet met formules, grafieken en scenario-tabbladen. Ik heb er inmiddels 5 keer intensief mee gewerkt. Verdict: goede eerste versie, altijd narekenen, en let op de aannames die het model stilletjes maakt (belastingtarief, indexering, seizoenspatronen). Voor concept-werk uitstekend. Voor eindwerk: nooit direct doorleveren.
Word Agent doet iets vergelijkbaars voor documenten. Je zegt "schrijf een concept-adviesbrief over de bedrijfsopvolgingsregeling voor een IB-ondernemer met €900.000 winst en drie kinderen" en er komt een structuur uit. Goede structuur. Vaak ontbrekende nuances. Kortom: prima raamwerk, jij bent de bouwvakker die het meterwerk moet doen.
PowerPoint Agent voor presentaties. Voor mijn cursussen persoonlijk niet bruikbaar (ik werk in HTML), maar voor interne stukken, in-house trainingen, projectvoorstellen? Zeker de moeite waard om te proberen.
Google Workspace: klein voetnoot, groot potentieel
Voor volledigheid: ook Google heeft in juli gezet. Gemini in Slides genereert volledige presentaties in seconden. Gemini in Docs bewerkt beelden en diagrammen via natuurlijke taal. Gemini in Vids (Omni) genereert video met sterk verbeterde realisme, tekstweergave en natuurkunde. Op macOS spreek je met Gemini in elk actief venster. Voor kantoren op Google Workspace: waardevol, vooral als je klantcontact veel via Meet en Docs verloopt. Voor de Microsoft-kantoren onder mijn lezers: interessant om als benchmark te weten hoe de "andere kant" beweegt, maar je hoeft nu geen nieuwe abonnementen aan te schaffen.
Wat als je gewoon "een AI" wilt zonder al deze keuzes?
Sommige lezers denken nu: Ron, geef me gewoon één advies. Ik heb geen zin om drie tools tegen elkaar af te wegen. Prima. Hier is mijn eerlijke antwoord voor de gemiddelde Nederlandse RB of AA of RA met een kantoor van 1-10 mensen:
Dat is een startpakket. Niet perfect, maar goed genoeg om vandaag mee te beginnen. En dat is het punt: liever vandaag beginnen met een basisstack en over drie maanden aanscherpen, dan drie maanden wachten op de perfecte keuze en niets doen.
De rode draad: de tools worden slimmer, jij niet automatisch
En hier komt de kern. Elke nieuwe tool-release lokt hetzelfde reflex: even proberen, wow-moment, tabje sluiten, morgen weer bij het gewone werk. En dan, drie maanden later, denken "wacht, gebruikte ik dat nu eigenlijk"?
De tools worden slimmer. Jij niet automatisch. De enige manier om slimmer te worden, is bewust werk overhevelen naar deze tools en meten wat het oplevert. Niet één keer proberen, vijf keer. Niet in gedachten benchmarken, met een stopwatch. Niet aannemen dat je collega het slimmer doet, vragen hoe.
Deze zomer heb ik met mezelf één afspraak gemaakt: elke woensdagochtend (mijn schrijfblok) test ik één workflow-idee. Ik zet mijn eigen timer. Ik doe hetzelfde werk twee keer, een keer op de oude manier, een keer met AI. Ik meet. Ik schrijf het op in een simpel spreadsheet: taak, oude tijd, nieuwe tijd, kwaliteit (1-5), obstakels, "houd of stop". Na 10 woensdagen heb ik 10 datapunten. Dat is meer data dan de meeste kantoren in Nederland hebben.
Wil je hetzelfde doen? Hier is de kop van mijn spreadsheet, kopieer maar:
Taak | Datum | Tool | Oude tijd | Nieuwe tijd | Verschil | Kwaliteit (1-5) | Obstakel | ActieMeer heb je niet nodig.
En ja, ik weet dat "meten" niet sexy klinkt. Het is ook niet sexy. Het is het uitgesproken saaie werk dat de meeste mensen overslaan en waardoor de meeste mensen ook stilstaan. In mijn cursussen zeg ik het inmiddels bij elke groep: als je maar één ding meeneemt van deze middag, is het dit. Ga meten. Zonder meting geen leren. Zonder leren geen vooruitgang. En zonder vooruitgang zit je over twee jaar in dezelfde workflow met dezelfde uren en dezelfde marges, terwijl de collega één straat verder een derde van jouw uren nodig heeft voor hetzelfde werk. Dat is geen doemscenario. Dat is een prognose. Kies of je die prognose wilt zijn of dat je de collega één straat verder wilt zijn.
Een korte side-note over ChatGPT Sign-in en integraties
OpenAI kondigde afgelopen weken "Sign in with ChatGPT" aan voor Airtable, GitLab, HubSpot, Notion, Supabase en Vercel. Voor de puur-accountant zonder tech-stack niet direct relevant, maar voor kantoren die al met Notion, HubSpot of Airtable werken: dit maakt het straks makkelijker om ChatGPT-integraties op te tuigen zonder heel je IT-omgeving overhoop te halen. Interessant om in het achterhoofd te houden voor het najaar, als je aan een klantportaal of interne kennisbank aan het bouwen bent.
En één irritatie waar ik het even over moet hebben: OpenAI heeft in juli aangekondigd dat gebruikers geen nieuwe group chats meer kunnen aanmaken en dat bestaande group chats niet meer via invite links te betreden zijn. Ik snap de reden (moderatie, misbruik), maar voor teams die met ChatGPT samenwerkten in gedeelde chats is dit een stap achteruit. Workaround: gebruik ChatGPT Business teams, of neem Claude Team dat wél goede samenwerkingsfeatures heeft.
Laat dat even bezinken. Zeventig procent van je klanten gebruikt AI. Dat is de kop uit de MKB Barometer 2026, onderzoek van softwareontwikkelaar Exact, uitgevoerd door onderzoeksbureau Markteffect onder ruim 1.700 Nederlandse MKB-ondernemers in Q1 2026, publicatie deze week. Vorig jaar was dat 33%, nu 70%. Verdubbeld in twaalf maanden. Maar hoe? 56% gebruikt AI vooral voor tekst en beeld. Slechts 36% voor inzicht in bedrijfsprestaties, dat is de strategische toepassing. En bijna de helft van de mkb'ers noemt zichzelf huiverig tegenover de technologie, terwijl 48% expliciet zegt het spannend te vinden om medewerkers met bedrijfsdata in AI te laten werken.
Bronnen: Exact. MKB Barometer 2026, Accountant.nl 3 aug 2026, Accountancy Vanmorgen 3 aug 2026.
Vertaal die cijfers naar jouw praktijk. Zeven van de tien MKB-klanten waar jij mee werkt, tikt inmiddels iets in bij ChatGPT, Copilot, Gemini of Claude. Het merendeel weet niet precies waarvoor, gebruikt het niet strategisch, en is er tegelijk onzeker over. Dat is jouw kans. Niet om te doceren, wel om te positioneren: jij bent hun rustpunt in een omgeving waar iedereen iets probeert en niemand weet of het werkt. Dát is de context waarin je de NBA-NOREA leidraad óók moet lezen. Niet als extra vinkje in je PE-portfolio, wel als jouw eigen kompas terwijl jouw klanten in het duister prikken.
Op 4 juni 2026 presenteerden NBA (de accountantsorganisatie) en NOREA (de IT-auditors) tijdens het symposium "Samen met AI naar vertrouwen in het digitale tijdperk" een nieuwe leidraad met de titel "Leidraad 2: AI toegepast". Vindplaats: nba.nl → publicaties → Leidraad 2: AI toegepast. De leidraad bouwt voort op de eerdere NBA "Leidraad: AI in Control" (2024) en op de NOREA "Guiding Principles for Trustworthy AI". Voor 2026-2028 hebben de NBA-ontwikkelthema's overigens drie speerpunten per beroepsveld: AI, "DNA van de accountant" en Risico's. AI staat vooraan.
En toch. Als ik in mijn basiscursussen. SRA in Arnhem, Sdu in Utrecht, incompany in Amsterdam, vraag wie de leidraad heeft gelezen, gaan er per zaal van 30 mensen gemiddeld drie handen omhoog. Dat is 10%. Dat is te weinig. Zeker omdat de kwaliteitsbeheerser van je kantoor er in het najaar naar gaat vragen. En zeker omdat je PE-portfolio 2026 verwacht dat je iets gedaan hebt met AI-ontwikkeling.
Wat staat er in die leidraad en wat moet je ermee?
De kern in vier zinnen
De leidraad beschrijft AI als "een fundamentele transformatie van de kern van het accountantsberoep en de IT-auditpraktijk". Ze bevat principes voor efficiëntie, kwaliteit en betrouwbaarheid. Ze onderstreept dat AI kan helpen bij snellere en diepere analyses. Ze benadrukt dat de professionele verantwoordelijkheid bij de accountant blijft, wie AI gebruikt, moet AI ook begrijpen en verantwoorden.
Dat is de kern. Alles wat verder in het document staat, is uitwerking. En daar zit precies mijn kritiek. De leidraad is inhoudelijk uitstekend, maar hij is vaag over concrete verificatiestappen. Ergens tussen "de accountant blijft verantwoordelijk" en "gebruik AI met verstand" zit een enorm gat waar je in de praktijk in valt.
Ik wil dat gat vandaag voor je dichten met drie dingen die je maandag in je kantoorhandboek kunt zetten.
Ding één: de vier-ogen-regel voor AI-output
Alle AI-output die naar een klant gaat, wordt door minimaal één mens die niet de opsteller was, kritisch gelezen voordat het weggaat. Bij een tweemanskantoor: jouw compagnon leest jouw AI-adviezen, jij leest die van hem. Bij een grotere praktijk: senior leest junior. Bij een eenmanszaak, en dit is de moeilijkste, leg je een fysieke wachttijd in van minimaal 24 uur tussen opstellen en versturen, en herlees je met "kille ogen" alsof het niet van jou is.
Dit klinkt suf. Dit is niet suf. Dit is precies wat een tuchtcollege straks als aanwijzing voor "professionele zorgvuldigheid" zal accepteren. Ik heb het onze secretaris Michelle laten opnemen in ons interne handboek onder "AI-verificatie".
Ding twee: de bronnentraceerplicht
Elke feitelijke bewering die AI in een uitgaande tekst produceert (jurisprudentie, wetteksten, cijfers), verifieer je bij de originele bron voordat de tekst weggaat. Niet "vertrouwen op de citaat die het AI-model geeft", dat is de valkuil waar mijn advocaten-collega's in trapten en die tuchtklachten opleverde. Wél: klik door naar de bron, lees zelf, dan pas gebruiken.
Als dit te veel werk voor je is: dan gebruik je AI verkeerd. AI is er om de eerste 60% van het denkwerk te doen, niet om die laatste 40% van bronchecks over te slaan.
Ding drie: de AI-audit trail
Bij elk substantieel gebruik van AI in een klantdossier, log je: welke tool, welke prompt(-zin), welk model, welke datum, welke controle-actie. Niet uit paranoia, maar omdat je dit straks nodig hebt als een klant vraagt "hoe is dit tot stand gekomen" (transparantieplicht art. 50 óf gewoon een terechte vraag van een goede klant). En omdat een kwaliteitstoetser bij de eerstvolgende SRA- of NBA-toets ook zoiets gaat vragen.
Concreet: maak in je dossier een vast tabblad "AI-gebruik". Één regel per gebruik. Kost 30 seconden per keer. Bespaart je zes uur uitleg later.
De relatie met je PE-portfolio
De NBA verplicht in het PE-portfolio 2026 dat elke accountant reflecteert op de drie ontwikkelthema's. AI is er één van. Dat betekent dat je in je portfolio moet kunnen laten zien: wat heb je gedaan aan AI-ontwikkeling, hoe heb je AI in je praktijk toegepast, hoe verantwoord je dat. De leidraad die ik hierboven bespreek, is bij uitstek geschikt om je reflectie op te bouwen.
Suggestie: schrijf voor je portfolio een A4 in drie kopjes. "Wat heb ik geleerd" (bijvoorbeeld: deze leidraad, één cursus, deze nieuwsbrief). "Wat pas ik toe" (bijvoorbeeld: mijn vier-ogen-regel, mijn AI-audit trail). "Wat is mijn volgende stap" (bijvoorbeeld: een agent inzetten in het najaar op één specifiek werktype). Klaar. Dat is je PE-invulling AI voor 2026.
Waar ik het niet mee eens ben
Één punt van kritiek nog. De leidraad zegt vrij zacht dat AI de "efficiëntie en effectiviteit" kan vergroten. Dat vind ik onderverkocht. Wat AI doet, en het beroep zal nog wel wat jaren nodig hebben om dat te erkennen, is de rol van de accountant en de belastingadviseur veranderen van uitvoerder naar poortwachter. Wij typen straks niet meer de adviesbrief. Wij zijn de check op de adviesbrief die AI heeft opgesteld. Dat is een andere rol, een andere vaardigheid, en op sommige plekken een andere organisatie.
De NBA had daar wat mij betreft explicieter over mogen zijn. Maar de leidraad is een goed startpunt. Lees hem. Doe er iets mee. Zet het in je portfolio.
Een concrete voorbeeldparagraaf voor je kantoorhandboek
Om je op weg te helpen, hier een concrete formulering. Kopieer, pas aan, maak eigen:
AI-beleid [naam kantoor], versie 1.0 (augustus 2026)
1. Uitgangspunt
[Kantoornaam] gebruikt AI om werk sneller, accurater en breder in te
zetten. De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en juistheid van
elk stuk werk blijft altijd bij de behandelend professional. AI is
een hulpmiddel; de accountant/RB is de vakinhoudelijke eindeigenaar.
2. Toegestane systemen
Voor werkzaamheden waarbij klantdata verwerkt kan worden, gebruiken
wij uitsluitend AI-systemen waarbij:
a, een verwerkersovereenkomst is afgesloten die AI-training op
klantdata expliciet uitsluit;
b, de gegevens binnen de EU worden verwerkt of onder passend
beschermingsniveau;
c, audit-logging beschikbaar is.
Standaard-stack per augustus 2026: Microsoft 365 Copilot (business tenant),
ChatGPT Business, Claude Team. Overige tools alleen na expliciete
goedkeuring van [rol: partner / kwaliteitsbeheerser].
3. Verboden gebruik
- Uploaden van klantdata naar niet-goedgekeurde AI-tools (privé-accounts,
gratis chatbots, apps zonder verwerkersovereenkomst).
- Doorsturen van AI-output naar klant zonder inhoudelijke controle door
een tweede persoon (vier-ogen-regel).
- Gebruik van AI voor eindconclusies zonder verantwoording in het
dossier (audit-trail).
4. Verificatieprocedures
Alle uitgaande adviezen, brieven en berichten worden door minimaal
één ander professioneel lid van [kantoornaam] gelezen voordat zij
worden verzonden. Bij eenpersoonsdossiers geldt een minimale
"kille-ogen-termijn" van 24 uur tussen opstellen en verzenden.
5. Documentatie
Per dossier houden wij een AI-registratie bij (tabblad "AI-gebruik")
met: datum, tool, model, prompt(-samenvatting), controle-actie
en accorderende persoon.
6. Klantcommunicatie
Op onze website vermelden wij dat wij AI gebruiken en waarvoor.
In directe klantcommunicatie geven wij desgevraagd inzicht in
ons AI-gebruik in het specifieke dossier.
7. Meld- en escalatieprocedure
Bij een vermoeden van een AI-gerelateerde fout in een uitgaande
tekst wordt de behandeld professional en de kwaliteitsbeheerser
onmiddellijk geïnformeerd. Vergelijkbare fouten worden geanalyseerd
en de leerpunten worden in ons AI-handboek opgenomen.Simpel. Twee A4. Direct bruikbaar. Als jouw kwaliteitsbeheerser dit in het najaar op tafel legt bij een kwaliteitsgesprek, staat er iets. Als deze reeks stappen in de praktijk ook wordt uitgevoerd, beter nog.
De onderschatte waarde: de PE-portfolio-slag
Ik hoor je denken: "Ron, ik heb geen tijd voor een handboek." Snap ik. Maar zie dit eens andersom. De uren die je hierin steekt, tellen dubbel: (1) ze dekken je risico af, (2) ze zijn direct verantwoordbaar in je PE-portfolio 2026 en 2027. Reflectie, toepassing, volgende stap, dat is precies de driehoek die de NBA vraagt. Twee vliegen, één klap. Waarom zou je dat laten liggen?
En vertel me maandag of dinsdag hoe het gaat, dan neem ik het mee in de volgende cursusweek.
Op 20 februari 2026 kreeg de Belastingdienst tijdens de twintigste editie van de Big Brother Awards de expertprijs. Van Bits of Freedom. Vanwege wijdverbreid onrechtmatig gebruik van algoritmes: van de circa honderd algoritmes die de dienst gebruikt voldoet volgens de jury ongeveer de helft niet aan de wettelijke eisen. De publieksprijs ging dezelfde avond naar de Nationale Politie. Dat komt niet uit de lucht vallen: sinds april 2024 staat de Belastingdienst onder verscherpt vijfjarig toezicht van de Autoriteit Persoonsgegevens, gericht op risicomodellen. In mei 2025 concludeerde de Algemene Rekenkamer dat privacyproblemen in het Risico Analyse Model persistent zijn (nationaliteit, postcode, achternaam).
En dan, in april 2026, oordeelt de Rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2026:5199) dat het risicoselectiemodel "OB Negatief" wél rechtmatig is voor het beoordelen van btw-aangiften. Concrete zaak: een administratiekantoor waarvan de dga zelf de aangifte omzetbelasting deed werd via OB Negatief geselecteerd. Boekenonderzoek over 2018 tot en met 2022 volgde. Naheffingsaanslagen ruim €64.000, vergrijpboetes 25% over meerdere jaren, alles blijft in stand. De redenering van de rechter: de Belastingdienst ontvangt jaarlijks 2,6 miljoen negatieve btw-aangiften en die kunnen niet allemaal handmatig. Het algoritme is een voorselectie, de eindbeslissing over een boekenonderzoek is menselijk. Rechtmatig.
Dat is de asymmetrie waar ik het over wil hebben.
Even om het scherp te stellen: de dienst zet dagelijks algoritmes in bij inkomstenbelasting, omzetbelasting, loonheffingen, toeslagen. Een deel is transparant via het algoritmeregister van de Belastingdienst, een deel niet. Het ministerie van Financiën heeft eerder dit jaar aangegeven dat het bepaalde IB-controle-algoritmes gesloten wil houden omdat openbaarmaking de handhaving zou frustreren. Rechters hebben in verschillende uitspraken deze lijn deels overgenomen: als openbaarmaking het toezicht ondermijnt, mag geheim. Aan de andere kant heeft de rechter ook meermalen bepaald dat er wel motiveringsplicht is jegens de belastingplichtige. Dat wringt.
De situatie
Aan de ene kant: onze Belastingdienst gebruikt op steeds meer plekken algoritmes en AI-achtige selectiemodellen om aangiften, aanvragen en signalen te beoordelen. Sommige daarvan zijn openbaar via het algoritmeregister, andere niet (de rechter oordeelde eerder dit jaar dat een specifiek IB-controle-algoritme geheim mag blijven omdat openbaarmaking de handhaving zou frustreren). Als adviseur weet je dus dat je klant kán vallen in een risicoselectie, maar je weet niet precies waarom of hoe.
Aan de andere kant: jij als adviseur wordt sinds vorige zondag geacht transparant te zijn tegenover jouw klant over jouw AI-gebruik. Boetes tot 3% van je jaaromzet. Toezicht door AP en negen andere autoriteiten.
Zie het. De overheid mag algoritmes gebruiken en zich achter uitvoeringsargumenten verschuilen. Jij moet openheid geven. Dat schuurt. Dat mag je noemen. En dat brengt praktische kansen.
Wat je hiermee kunt in je adviespraktijk
Kans één: de bezwaarschriftpraktijk.
Als een klant een naheffing of een correctie krijgt en jij vermoedt dat er een algoritmische selectie aan ten grondslag ligt, dan heb je grond om om openbaarmaking te vragen van het beslissingsproces. Concreet: in je bezwaarschrift neem je een expliciete zin op:
"Verzoeker vraagt om openbaarmaking van het (algoritmische) beslissings- en selectieproces dat aan het bestreden besluit ten grondslag ligt, alsmede om de bewijsmiddelen die dit proces betreffen. Dit onder verwijzing naar artikel 22 AVG (geautomatiseerde besluitvorming) en het algemene beginsel van hoor en wederhoor."
De inspecteur kan die vraag niet zomaar afdoen. In veel gevallen zal er iets moeten worden overgelegd, of er ontstaat ruimte voor onderhandeling. Ik gebruik deze passage inmiddels standaard in bezwaarschriften waar ik een algoritmisch signaal vermoed. De ervaring die collega's en ik daarbij delen: in een deel van de zaken volgt een aanvullende motivering, in andere zaken opent het de deur naar overleg. Anekdotisch, geen wetenschap, maar het signaal is duidelijk, en het kost je niets om het op te nemen.
Kans twee: het klantgesprek.
Als jij aan een MKB-klant kunt uitleggen "de fiscus gebruikt algoritmes om aangiftes te selecteren voor controle, en die algoritmes selecteren op basis van patronen. Als jouw cijfers afwijken van het patroon, kom je bovenop de stapel. Wij zorgen dat we bij bepaalde risicosectoren extra aandacht geven aan de motivering in de aangifte", dan verkoop je toegevoegde waarde. Niet je adviseur die iets vervelends komt vertellen. Wél je adviseur die begrijpt hoe het spel gespeeld wordt en die zijn klant vooraf verstandig positioneert.
Kans drie: het intern kwaliteitsbeleid.
Elk kantoor met ambitie zou een korte notitie moeten maken over "AI in het klantdossier" die dubbelop werkt: zowel jouw eigen transparantieplicht dekt, als jouw beleid over hoe je omgaat met algoritmische besluiten van de overheid tegen jouw klanten. Twee bladzijden. Ik heb ons kantoor-model hiervan als bijlage bij mijn cursussen liggen; wil je een kopie, mail me, hallo@blauwevrijdag.nl.
En dan de andere kant: het tuchtrisico bij verkeerd AI-gebruik
Ik moet dit erbij zeggen, want het is voor mijn advocaten-collega's al meermalen misgegaan. Ergens in 2026 berispte de Raad van Discipline in 's-Hertogenbosch een advocaat (ECLI:NL:TADRSHE:2026:93) om, jawel, onzorgvuldig AI-gebruik. Verzonnen jurisprudentie-verwijzingen in twee huurzaken, de advocaat had een AI-tool gebruikt voor het genereren van ECLI-nummers, kon later niet meer aangeven welke tool, en verscheen bovendien in geen van beide zaken bij de mondelinge behandeling. De uitspraak spreekt over gedrag dat op gespannen voet staat met de kernwaarden van deskundigheid en integriteit uit de Advocatenwet. Sindsdien zijn er via verschillende dekens meerdere waarschuwingen gevolgd voor vergelijkbare incidenten. Dit is het model waar de accountantskamer, het RB-tuchtrecht en de NOB straks één-op-één op zullen aansluiten. Rechters vragen inmiddels expliciet om verantwoording over AI-gebruik.
Waarom zou dit anders zijn voor onze RB's, RA's en AA's? Het zal niet anders zijn. De eerste tuchtklacht tegen een fiscalist wegens onvoldoende verificatie van AI-output is een kwestie van tijd. En de belangrijkste bescherming heb je zelf in de hand:
Eén: verifieer elke jurisprudentie-verwijzing bij de bron (rechtspraak.nl, dossier van uitspraak). Elke.
Twee: verifieer elke wetsverwijzing letterlijk bij de wettekst (wetten.overheid.nl). De AI-modellen zijn goed geworden, maar ze citeren nog steeds artikelnummers die niet altijd juist zijn. Zeker bij niet-vaak-geciteerde wetten in de Awb of de AWR.
Drie: houd de audit-trail bij die ik in artikel 3 noemde. Als er ooit een tuchtvraag komt, is dat je ademruimte.
Wat je in de praktijk mag verwachten
Waar het in de praktijk op neer kan komen: een MKB-klant met een OB-correctie, motivering van de inspecteur mager, twee zinnen over "risicoanalyse", verder niets. Bij het inzetten van de standaardpassage over algoritmische besluitvorming (plus een verzoek om overlegging van de motivering achter de selectie) is de kans reëel dat je een uitgebreider antwoord terugkrijgt: welke model, welke rol in het proces, en soms, zoals in het OB Negatief-arrest is bevestigd, met welke selectieregels. Daarmee ontstaat vervolgens ruimte voor het inhoudelijke debat: waarom past mijn klant qua profiel niet in de categorie waar het model op scherpt? Vergelijk dat met de klassieke bezwaarschriftpraktijk waar je zonder deze passage tegen een muur van "wij hebben uw aangifte gecorrigeerd op basis van onze risicoanalyse" oploopt. Zelfde inspecteur, ander gesprek.
Belangrijke kanttekening: het OB Negatief-arrest laat óók zien dat een rechter kan concluderen dat de selectie rechtmatig is en dat de correctie in stand blijft. Deze passage geeft dus geen garantie op winst. Het geeft wel garantie op méér motivering, en daarmee betere positie in het debat.
Het bredere plaatje
De asymmetrie tussen overheid en adviseur is er en gaat de komende jaren waarschijnlijk niet weg. Maar het is niet louter negatief. Het maakt onze rol als beroepsbeoefenaar juist ingewikkelder, en dus waardevoller. Een klant kan zelf een aangifte doen met AI-hulp. Een klant kan zelf een bezwaarschrift schrijven met ChatGPT. Wat een klant niet zelf kan, is: de asymmetrie zien, de risico's begrijpen, en de rechten verstandig gebruiken. Daar zit jij. En dat is een positie die het waard is om goed te verdedigen.
Twee laatste tips voor deze week
Eén: kijk vandaag welke van jouw klanten in "risicosectoren" zitten waarvan bekend is (of te vermoeden) dat de Belastingdienst er algoritmes op inzet. Denk: horeca, autobranche, bouw en installatie, taxibedrijven, kappers, uitzendbureaus. Voor die klanten wil je in de aangifte extra motivatie meegeven, een korte toelichting die potentieel afwijkende cijfers verantwoord. Dat is preventie.
Twee: neem in je standaard-adviesbrief bij bezwaarschriften de standaardpassage over algoritmische besluitvorming op. Zet het op de plank. Elke medewerker die een bezwaar opstelt, kan het uit de bibliotheek trekken. Zo bouw je een systemische verbetering die niet afhankelijk is van "of je eraan denkt".
Drie (bonus): overweeg om in je maandbrief of kwartaalbrief aan klanten een korte column op te nemen over hoe de Belastingdienst met algoritmes werkt en wat jij als adviseur daaraan doet. Twee alinea's. Niet dreigend, wel eerlijk. Klanten vinden het geruststellend als je uitlegt hoe het spel gespeeld wordt. Ze willen niet in nietsvermoedenheid leven; ze willen begrijpen. En als begrip ontbreekt, ontstaat wantrouwen, richting de fiscus, en soms richting de adviseur. Vermijd dat wantrouwen door je klant erbij te betrekken.
Goed. Genoeg context. Nu de mouwen.
Ik geef je zeven concrete acties voor deze week. Ze zijn zo geformuleerd dat je ze kunt afvinken. Als je het maandag begint en vrijdag klaar bent, ben je artikel 50-proof en heb je (heel voorzichtig) een concurrentievoordeel ten opzichte van collega's die dit tot september laten liggen.
Actie 1. Kantoorwebsite: voeg de AI-disclosure toe (maandag, 30 minuten)
Ga naar je "over ons"-pagina of naar je algemene voorwaardenpagina. Voeg deze paragraaf toe:
Gebruik van kunstmatige intelligentie (AI)
Ons kantoor maakt bij de uitvoering van werkzaamheden gebruik van
kunstmatige intelligentie (AI), onder meer bij het analyseren van
documenten, het opstellen van conceptteksten en het uitvoeren van
dataverwerking. Alle uitgaande adviezen, brieven en berichten worden
door een verantwoordelijke professional inhoudelijk beoordeeld voordat
zij aan u worden verstrekt. Wij verantwoorden ons AI-gebruik conform
de EU AI-verordening (Verordening 2024/1689), waaronder de
transparantieverplichtingen van artikel 50, geldend vanaf 2 augustus 2026.
Als u wilt weten hoe AI in uw dossier is gebruikt, kunt u dit bij ons
opvragen via [contactgegevens].Simpel. Kloppend. Klaar. Als je een chatbot hebt, ga naar actie 2. Als je geen chatbot hebt, ga direct door naar actie 3.
Actie 2. Chatbot: pas de openingszin aan (maandag, 15 minuten)
Open je chatbot-configuratie. Wijzig de openingszin. Deze werkt in bijna alle gevallen:
Hallo! Ik ben de AI-assistent van [kantoornaam]. Ik help je met
veelgestelde vragen. Voor complexe of persoonlijke zaken schakel
ik je door naar een medewerker. Waarmee kan ik je helpen?Controleer of deze tekst ook zichtbaar is als iemand in het chatvenster begint zonder eerst de openingszin te lezen. Bij sommige tools moet je dit als eerste bericht apart configureren.
Wat je NIET moet doen: proberen de chatbot menselijk te laten klinken zonder AI-vermelding. Dat was al niet chique en is sinds vorige zondag strafbaar.
Actie 3. E-mailhandtekening: overweeg een AI-disclosure (dinsdag, 15 minuten)
Voor conceptmails die substantieel door AI zijn opgesteld: overweeg om standaard onder de tekst te zetten:
Deze conceptmail is opgesteld met AI-ondersteuning en door mij
gecontroleerd voor verzending.Sommige lezers zullen zeggen: dit is overdreven. Sommige zullen zeggen: dit is chique. Ik neig naar het laatste, maar ik snap het argument voor het eerste. Kies bewust. Neem het beleid van je kantoor mee.
Actie 4. Automatiseringen op GPT-o3: migreer vóór 26 augustus (deze week, variabel)
Kijk in Zapier, in Make, in n8n, in eventuele custom scripts die je hebt draaien: welke gebruiken GPT-o3? Elke integratie die o3 aanroept, moet vóór 26 augustus zijn overgezet naar bijvoorbeeld GPT-5.6 Terra (best gebalanceerd), GPT-5.6 Luna (goedkoop bulkwerk) of Sonnet 5 (voor complexer redeneerwerk). Test eerst één workflow, migreer dan de rest.
Wie hier hulp bij wil: mijn gratis vibe coding-reeks begint vrijdagmiddag 12 september, ik loop dit soort migraties er systematisch mee door. Aanmelden via de site.
Actie 5. AI-audit trail: creëer een tabblad in je dossiersjabloon (woensdag, 30 minuten)
Voeg aan je standaard dossierindeling één tabblad toe: "AI-gebruik". In dat tabblad noteer je per substantieel AI-gebruik: datum, tool, model, prompt (of samenvatting daarvan), gebruikte data, controle-actie (wie heeft nagekeken, welke fouten). Ik heb dit in ons kantoor gerealiseerd via een simpel Word-sjabloon dat we in elk dossier plakken. Michelle heeft het opgemaakt, staat in Sharepoint. Wie het model wil ontvangen, mail me.
Actie 6. Klantscript: bereid het antwoord voor als klanten bellen (donderdag, 30 minuten)
Kans is groot dat een deel van je klanten deze week belt of mailt met "hoe zit het bij jullie met AI". Bereid een tekst voor die je collega's aan de telefoon kunnen gebruiken. Deze werkt:
"Goede vraag. Wij gebruiken AI om ons werk sneller en accurater te
maken, bijvoorbeeld bij het analyseren van documenten of het opstellen
van conceptteksten. Alle uitgaande stukken worden door een
verantwoordelijke professional gecontroleerd voordat ze naar u gaan.
Op onze website hebben we ons AI-gebruik toegelicht, wilt u dat ik
u de link stuur? En als u specifieke vragen heeft over uw dossier,
kan ik dat voor u nakijken."Print dit uit. Plak het bij het toestel. Doe hetzelfde bij de receptie. Communiceer intern dat elke inkomende vraag over AI serieus wordt genomen en beantwoord.
Actie 6b. Voorlichting op je socials (donderdag, 30 minuten)
Sommige klanten scrollen niet naar je website en bellen niet. Ze zien je op LinkedIn. Maak deze week één post waarin je uitlegt hoe jouw kantoor omgaat met AI. Kort. Menselijk. Niet promotie. Wel context. Toon: "wij hebben nagedacht, dit doen wij, hier kun je bij ons over meepraten". Als je dat lastig vindt om zelf te schrijven, gebruik dan deze basisprompt:
Rol: Je bent een LinkedIn-tekstschrijver voor een RB/AA/RA in
Nederland.
Opdracht: Schrijf een LinkedIn-post van 8-12 zinnen met deze
boodschap: sinds 2 augustus 2026 handhaaft de EU de
transparantieplicht uit de AI-verordening. Ons kantoor heeft
dit weekend/deze week de volgende drie dingen op orde gebracht:
[jouw drie acties]. Voor klanten betekent dit: [wat merkt de
klant]. Als iemand vragen heeft, kan hij mailen naar
[jouw e-mail].
Toon: rustig, professioneel, niet dreigend, niet promotioneel.
Geen bulletpoints. Wel korte zinnen naast langere. Slotzin die
uitnodigt tot reactie.
Voeg 3 relevante hashtags toe.Deel je de post in de commentaren van deze nieuwsbrief-editie of tag me in? Dan lees en reageer ik.
Actie 7. Reserveer één blok van 90 minuten voor de leidraad (vrijdag)
Zet vrijdagochtend 90 minuten in je agenda. Titel: "NBA-NOREA AI-leidraad lezen". Neem koffie. Print de leidraad. Onderstreep. Maak in de kantlijn drie notities: (1) welke concrete verplichting neem ik mee in ons kantoorhandboek, (2) welke bestaande workflow moet ik aanpassen, (3) wat leg ik in mijn PE-portfolio 2026 vast. Als je 90 minuten "kwijt bent", dan is die tijd goed besteed. Weet je zeker dat je die 90 minuten deze maand niet vrijmaakt, schuif ze naar volgende week, maar niet naar september. In september komt de cursusdrukte terug en dan is dit werk weer een half jaar in de wachtstand.
Bonus: de prompt-template voor jouw eigen AI-beleid
Als jouw kantoor nog geen AI-beleid heeft, kun je met deze prompt in ~15 minuten een concept-versie krijgen. Kopieer en plak in Claude Sonnet 5 of GPT-5.6:
Rol: Je bent een compliance-adviseur voor accountants- en
belastingadvieskantoren.
Opdracht: Schrijf een concept-AI-beleid van maximaal 2 A4 voor
[naam kantoor], een [aantal] persoons kantoor gevestigd in [plaats]
dat werk verricht voor MKB-klanten in de volgende sectoren:
[sectoren]. Het beleid moet voldoen aan:
1. Artikel 50 EU AI-verordening (transparantieverplichtingen, 2 aug 2026)
2. AVG-vereisten voor verwerkersovereenkomsten met AI-leveranciers
3. Beroepsregels [RB / NBA / KNB / NOvA, kies wat past]
4. De NBA-NOREA leidraad AI-toepassing (juni 2026)
Structuur:
- Doel en reikwijdte (max 1 alinea)
- Toegestane tools en verboden tools (opsomming)
- Verificatieprocedures (o.a, de vier-ogen-regel)
- Documentatie en audit-trail
- Klantcommunicatie (transparantie)
- Verantwoordelijkheden en escalatie
Toon: zakelijk, praktisch, geen jargon. Duidelijke actie-eisen.
Format: markdown met kopjes.
Voeg aan het eind een bijlage toe met vijf voorbeeld-situaties
("Wat te doen als...") plus antwoorden.Doe hier vervolgens met je compagnon of jouw kwaliteitsbeheerser twee slagen op. Klaar heb je een startversie van een AI-beleid dat je ook nog eens voor je PE-portfolio kunt gebruiken.
Nog twee prompt-templates die je deze week direct kunt inzetten
De eerste is een verificatie-prompt. Als AI voor jou een adviestekst heeft opgesteld en je wilt kort laten controleren of alle wets- en jurisprudentieverwijzingen kloppen:
Rol: Je bent een streng fiscaal jurist die alle feitelijke beweringen
in een tekst nakijkt op juistheid.
Opdracht: Lees onderstaande adviestekst en identificeer alle
verwijzingen naar wetsartikelen, jurisprudentie (ECLI-nummers of
naam van uitspraak), cijfers of feitelijke beweringen. Voor elke
verwijzing:
1. Noteer de exacte verwijzing.
2. Geef aan of je met redelijke zekerheid kunt bevestigen dat de
verwijzing bestaat en juist wordt geciteerd, of dat dit met de
originele bron moet worden geverifieerd.
3. Signaleer verwijzingen die je verdacht vindt (onbekend nummer,
ongebruikelijke formulering, mogelijke hallucinatie).
Geef het resultaat in een tabel met kolommen:
Verwijzing | Type | Beoordeling | Actie
Tekst:
[plak je adviestekst hier]Belangrijk: gebruik deze prompt als eerste zeef, nooit als eindcontrole. Elke groene beoordeling moet je nog steeds bij de bron checken. Maar het levert je wel een gerichte lijst waar je in twee minuten door heen bent, in plaats van "alles in vijftien pagina's zelf naspeuren".
De tweede is een klantcommunicatie-prompt. Als je een klant wilt informeren over jouw AI-beleid, in eenvoudige taal:
Rol: Je bent een adviseur die een MKB-klant in eenvoudige taal
uitlegt hoe zijn adviseur AI gebruikt.
Opdracht: Schrijf een klantvriendelijke brief van maximaal één A4
waarin je uitlegt:
- Wat AI voor ons kantoor betekent (heel praktisch);
- Welke drie soorten werk we ermee doen (analyse, concepten, dataverwerking);
- Welke drie soorten controles wij daarop hebben;
- Hoe de klant kan opvragen wat er in zijn dossier met AI is gedaan;
- Wat er niet verandert (verantwoordelijkheid, aanspreekpunt).
Toon: warm, direct, geen jargon. Geen technische termen zonder uitleg.
Voeg geen boetes of dreigingen toe. Wel: geruststellend maar eerlijk.
Onderteken met [jouw naam en functie].Kopieer, plak in Claude Sonnet 5 of GPT-5.6, personaliseer, verstuur. Vijftien minuten werk, een uur besparing per klant die anders zou bellen. En je klanten zullen het zich herinneren als een aardig gebaar in een spannende week.
Bonus prompt: AI-uitgaven scanner voor mkb-klanten
Op de Pleo-cijfers uit artikel 2 mag je als adviseur doorpakken. Meeste MKB-klanten weten inmiddels dat ze aan AI uitgeven, weinigen weten hoeveel, wat er tegenover staat en of er fiscaal-juridische aandachtspunten zijn. Deze prompt is gebouwd om al die vragen tegelijk te beantwoorden. Voer 'm met een export uit de boekhouding of het spend-platform van je klant.
Rol: Je bent een Register Belastingadviseur (RB) met tien jaar
controlepraktijk-ervaring en actuele kennis van de AI-verordening
(Verordening (EU) 2024/1689, art. 50 in werking sinds 2 aug 2026),
AVG, WWFT en de NBA-NOREA Leidraad 2 "AI toegepast" (4 juni 2026).
Je gebruikt de zin van prof. Sander Klous (UvA/KPMG) als kompas:
"AI maakt werk sneller, niet automatisch lichter, het low-intensity
werk verdwijnt, het beoordelen blijft." Beoordelen doe jij nu.
Je bent kritisch, niet cynisch. Je vraagt door als iets ontbreekt.
Input: Ik geef je één of meer van deze bronnen. Als de bron ontbreekt
of onvolledig lijkt, vraag ernaar in plaats van te gokken:
A) Grootboek-export (CSV/Excel) uit Twinfield, Exact Online, AFAS,
Yuki, Snelstart of e-Boekhouden, kolommen: boekstuk, datum,
rekening, tegenrekening, omschrijving, bedrag ex btw, btw-code,
land leverancier, VAT-ID.
B) Crediteuren-uitdraai (leverancier, factuurnummer, datum, bedrag,
btw, land, VAT-ID).
C) Bank- en creditcard-mutaties over 12 maanden (datum, omschrijving,
bedrag, valuta).
D) Spend-management export (Pleo, Moss, Rydoo, Spendesk, Klippa) —
inclusief eventuele categorisatie.
E) Declaratie-overzicht dga / medewerkers (omdat AI-abonnementen
vaak via privé-CC lopen).
Zoek in álle input naar herkenbare AI-leveranciers: OpenAI, Anthropic,
Microsoft (Copilot-SKU's), Google (Gemini/Workspace-add-ons),
Perplexity, Cursor, Replit, ElevenLabs, Fish Audio, Runway, Midjourney,
DeepL, Notion AI, Zapier AI, Make, n8n, Grammarly, plus Nederlandse
verticals (Basecone-AI, Yuki-AI, HAL/Silverfin AI). Sluit valse
positieven uit (bijv. "OpenAI Inc" versus "OpenLease BV").
Doe dan drie dingen:
A) Categoriseer per uitgave in één van:
1. Productiviteit (Copilot, ChatGPT Business, Claude Team, Gemini)
2. Vertical (branche-specifieke AI: Basecone-AI, Legal-AI, etc.)
3. Ontwikkel / API-verbruik (OpenAI API, Anthropic API)
4. Marketing / content (Jasper, Canva Magic)
5. Onbekend / mogelijk niet-AI (mogelijk verkeerd geclassificeerd)
B) Signaleer per uitgave rood/oranje/groen op vier assen:
- Btw-behandeling: leverancier binnen EU / VAT-ID aanwezig /
reverse charge correct toegepast?
- AVG: staat er (waarschijnlijk) verwerking van persoonsgegevens
tegenover, en zo ja is er een verwerkersovereenkomst nodig?
- Beroepsgeheim: worden klantdata door dit tool geraakt en zo ja,
hoort dit tool op de goedgekeurde tool-lijst thuis?
- Aftrekbaarheid: zakelijk / gemengd / privé, signaleer WKR of
onttrekking als de kosten naar één persoon lijken te gaan.
C) Lever drie actiepunten voor de klant:
1. Grootste kostenpost zonder aantoonbare ROI (voorstel voor gesprek)
2. Grootste compliance-risico (met concrete vervolgstap)
3. Grootste kans om te consolideren (dubbele tools of stackoverlap)
Output-format:
- Tabel per uitgave (categorie + vier kleursignalen + korte reden)
- Onderaan: samenvatting per bucket in euro's + percentage totale AI-spend
- Top-3 actiepunten in de vorm "Als jouw klant morgen belt: begin met dit."
Verificatie (verplicht):
- Vermeld expliciet waar je onzeker bent (bijv. "leverancier X is
mij onbekend, vraag klant om productbeschrijving").
- Verzin geen wetsartikelen. Als je iets niet weet, zeg dat.
- Bij twijfel over btw-behandeling: verwijs naar art. 12 Wet OB 1968
(de reverse-chargeregels bij buitenlandse dienstverleners) zonder
aan te nemen dat het van toepassing is.
Sluit af met een sectie "Wat ontbrak in de bron":
Welke input kreeg je niet, welke aannames moest je daardoor doen, en
welke aanvullende gegevens verlagen de onzekerheid van deze analyse?
Eerste vraag terug: welk formaat is de input, en heb ik alle vijf de
bronnen of slechts een deel?Twee praktische opmerkingen. Eén: die laatste "wat ontbrak in de bron"-sectie is het belangrijkste stukje van de prompt. Het dwingt het model tot eerlijk zijn over wat het niet weet, en het geeft jou als adviseur meteen de vervolgvraag richting je klant. Twee: haakt naadloos aan bij Klous. AI doet het low-intensity werk (herkennen, tabelleren, kruisrefereren). Het beoordelen, de vier kleursignalen omzetten in advies dat jouw klant kan uitvoeren, dat is jouw stoel. En die stoel wordt hierdoor waardevoller, niet minder.
Een gedachte-experiment: het vrijdagmiddag-scenario
Ik doe altijd een gedachte-experiment aan het eind van een cursus. Stel je voor: het is vrijdagmiddag, 16:30. Je hebt de zeven acties uitgevoerd. De website is aangepast, de chatbot laat weten dat hij AI is, de automatiseringen zijn gemigreerd, het audit-tabblad zit in het dossiersjabloon, het klantscript hangt bij de telefoon, en jouw kwaliteitsbeheerser heeft je op vrijdagmiddag om drie uur een korte thumbs-up gestuurd na het lezen van de nieuwe AI-paragraaf in het handboek.
Zaterdagochtend, koffie, stilte in huis. Je opent LinkedIn. Je scrollt langs vijf posts van collega's die vertellen dat ze net beginnen met "iets doen aan artikel 50". Je scrollt langs drie berichten van juristen die uitleggen wat er kan misgaan. Je scrollt langs één post van een concurrent die uitlegt dat zijn kantoor alles op orde heeft en dat er een intake-mogelijkheid is voor nieuwe klanten.
Op welke van deze berichten wil je dat jij lijkt? Op nummer drie. Altijd op nummer drie. En dat is precies wat het uitvoeren van deze zeven acties je oplevert. Niet omdat je opeens Fortune-500-conform bent. Wel omdat je vóór de klanten hebt bewogen die net beginnen te vragen wat je doet. En omdat je met opgeheven hoofd kunt zeggen: "wij hebben dit klaargezet vóór het weekend. Dit staat op onze site. Dit is ons beleid. Hier zit je goed."
Dat is de winst. Niet spectaculair. Wel structureel.
Wat je NIET moet doen deze week
Ter afsluiting van dit praktische artikel, een korte lijst van dingen die je júist niet moet doen:
Simpel, direct, deze week, klaar. Meer niet.
Nu een verhaal van een heel ander kaliber. Op donderdag 4 augustus publiceerde Fortune een uitgebreide analyse van uitspraken die investeringslegende Ray Dalio recent deed bij Steven Bartlett's podcast Diary of a CEO. Dalio, oprichter van Bridgewater Associates, is een van de weinige commentatoren wiens uitspraken structureel worden meegenomen in de gesprekken van serieuze investeerders, inclusief veel van onze dga-klanten met vermogen in tech, VC-portefeuilles en participaties.
Bron: Fortune, 4 augustus 2026. "Ray Dalio on the AI bubble nearing 1929, 2000 levels and the lesson people always forget: 'Wealth is not the same as money'". Podcast-aflevering zelf: The Diary Of A CEO. Ray Dalio (Spotify). Volledig transcript: Singju Post.
Wat zegt Dalio?
Dalio ziet de klassieke bubbelsignalen: onervaren beleggers die achter stijgende prijzen aanjagen, waarderingen die gebaseerd zijn op speculatie in plaats van winst, en een hausse aan nieuwe uitgiften. Hij noemt de SpaceX-IPO (de grootste ooit) en de trillion-dollar-koersen waar Anthropic en OpenAI op afstevenen als "de duidelijkste signalen" die marktenhistorici altijd terugzien vóór een bubbel klapt. Wanneer Bartlett Jeremy Grantham citeert ("the biggest investment bubble in American history"), reageert Dalio kort: "He's right."
Zijn kernzin, en die is het opschrijven waard omdat je hem in klantgesprekken kunt gebruiken, luidt: "Wealth is not the same as money." Als een bedrijf $50 miljoen aan nieuwe aandelen uitgeeft en die uitgifte een miljardenwaardering genereert, is er werkelijk maar $50 miljoen van eigenaar gewisseld. De rest is fragiel papier-vermogen, waarde op basis van wat andere kopers over morgen denken, niet op basis van kasstroom.
Wat betekent dit voor jouw dga-klant?
Drie dingen. Kort en zonder advies (dit is geen beleggingsadvies, het is fiscale context).
Eén: de belastingheffing op papier-vermogen kán mismatchen met de kasstroom. Een dga met een grote deelneming in een AI-startup ziet zijn box 2-basis stijgen als de waarde stijgt, maar er is geen realisatie. Bij overlijden, schenking of emigratie tikt de aanslag wel. Bij correctie (waarderingscorrecties na een crash) kan het weer omlaag, maar het effect is dan niet altijd symmetrisch. Bespreek met de klant dat waarderingsslagen richting reële economie gemaakt moeten worden, met een verantwoorde referentie (peer-multiples, DCF, laatste transactie). Documenteer dat.
Twee: liquiditeitsplanning wordt belangrijker naarmate portefeuilles minder liquide worden. Wie in tech, VC of pre-IPO zit met een groot deel van zijn vermogen, staat kwetsbaar bij een correctie én bij fiscale claims die geen "uitstel" kennen (denk: schenking of overlijden). Concrete tip voor het najaarsgesprek: hoeveel vrij besteedbaar (banktegoed of liquide portefeuille) heeft de klant naast het niet-liquide deel? Als het antwoord "weinig" is: kadering geven.
Drie: de communicatie richting klant vraagt om nuance, geen doemdenken. Dalio's uitspraken zijn zwaargewicht-visie, geen voorspelling. Jij bent geen belegger en je dga-klant moet zijn eigen keuzes maken. Wat jij kunt doen: de fiscale gevolgen doorrekenen van drie scenario's (stijging 20%, stabiel, daling 40%) zodat de klant zelf keuzes op basis van cijfers kan maken. Dat is jouw expertise, geen Dalio-imitatie.
Waar dit artikel niet over gaat
Ik weet dat dit thema voor een deel van mijn ~800 lezers ver-van-je-bed is. De meesten werken met MKB-klanten waar de vraag "hoeveel is jouw belang in Anthropic waard" niet vaak op tafel ligt. Sla het over als dat voor jou geldt. Maar voor de RB die dga-portefeuilles begeleidt, en dat is een groeiend segment, is dit één van die kleine, bijna losstaande stukjes context die het verschil maakt tussen "onze RB praat mee" en "onze RB houdt zich bij de aangifte". Kies bewust.
En ja, hier speelt óók een kompas-zin: die van Klous. Beoordelen is het werk dat blijft. Voor dga's die miljoenen in AI-waarderingen hebben zitten, is dat beoordelen belangrijker dan ooit.
De rode draad
Als je alle zes artikelen naast elkaar legt, valt één ding op: er is deze week niets gebeurd wat je niet aankunt. Er is alleen veel gebeurd. Het is een moment waarop je jezelf achter je bureau kunt zetten met een to-do lijstje en een tijdblok en er doorheen kunt lopen. Meer niet.
De regels zijn er. Ze gaan niet weg. Ze worden strenger. Wie op deze regels aansluit, heeft er straks profijt van. Wie ze negeert, loopt boeten, tuchtrisico, of gewoon: reputatieschade in een tijd waarin klanten steeds bewuster kiezen voor wie hun cijfers verwerkt.
En de tools worden slimmer. Dat is een cadeau. Maar alleen als je bereid bent er bewust mee te werken. De tools worden niet vanzelf een concurrentievoordeel. Concurrentievoordeel ontstaat door mensen die tools slim inzetten. Dat ben jij, of dat is jouw collega, of dat is je kantoor als geheel. Kies.
Ik denk terug aan mijn cursussen van dit voorjaar. Groepen van 20, 30, soms 50 mensen. Altijd dezelfde verhouding: 20% loopt zichtbaar voorop en heeft dingen die ik nog niet had gezien. 60% is druk mee aan het lopen, met horten en stoten. 20% doet nog niets en wacht af. Die verhouding schuift niet vanzelf. Die schuift als individuen kiezen. En die keuze bestaat uit één ding: elke week één workflow verbeteren. Niet drie. Niet tien. Eén. Twaalf maanden lang. Dan sta je op 52 verbeteringen. Vergelijk dat met een collega die twaalf maanden lang heeft gewacht op de perfecte oplossing, en je begrijpt waar de kloof vandaan komt.
Vandaag is jouw week één. De transparantieplicht is het externe schopje in de rug. De tools zijn het cadeau. De verantwoordelijkheid is de jouwe. En het aardige is: het hoeft niet zwaar te zijn. Zeven acties, één blok van 90 minuten, drie prompt-templates die je kunt kopiëren. Dat is het. Klaar voor het weekend.
Ik wens je een productieve week. Als één van deze artikelen je op ideeën heeft gebracht en je wilt sparren, mail me. Ik lees alles. Ik antwoord op alles.
🟦 Denk blauw. Werk slimmer. Deel kennis.
— Ron
PS: Vanochtend om zes over zes kwam die eerste WhatsApp binnen. Om zeven over zes de tweede. Om acht over zes de derde. Om tien over zes zei ik tegen mezelf: dit wordt geen rustige zaterdag. En toen dacht ik: nee, dit is de start van een periode waarin het beroep verandert. Wie zich niet organiseert, blijft achter. Wie zich wél organiseert, wordt vertrouwd. Ik weet welke van de twee ik wil zijn, al is dat de duurdere keuze in werk en het is de goedkopere keuze in nachtrust. Ik denk aan die ene collega uit Zwolle en aan de tweede en aan de derde. Ze bellen vast nog. Ik heb koffie gezet.
En terwijl ik dit schrijf komt Natasja beneden, in ochtendjas, en vraagt: "Ben jij nu ook op zaterdag al aan het werk?" Ja. Ja, dat ben ik. En nee, dat wordt gewoontegetrouw niet gewaardeerd. Maar ze weet dat als deze editie op tijd de deur uit is, ik straks met haar naar het bos loop. Dat is de deal. Zo doen we het al 28 jaar. Nog twee jaar tot ons dertigjarig jubileum in juni 2028, daar zit een reis aan vast waarvan ik nog niet mag verklappen waar hij heen gaat. Wat ik wel mag verklappen is dat het niks met AI, artikel 50 of GPT-o3 te maken heeft. En dat het toch goed is om zoiets te hebben om naartoe te leven, tussen alle "sinds gisteren"-momenten door.
Het is inmiddels bijna acht uur. Bijna verstuurmoment. Veel later dan ik dacht toen ik om half zes aan de keukentafel schoof met dat eerste kopje koffie. Zo gaat het altijd met deze edities: ik begin met de illusie dat het een uurtje kost, en ergens onderweg besluit een onderwerp zichzelf uit te dijen tot een eigen hoofdstuk. Vandaag was dat het OB Negatief-arrest en de asymmetrie-passage, die had ik korter willen houden, maar hij bleef groeien omdat hij ergens raakt. Natasja is intussen aan haar tweede thee, ik aan mijn derde koffie, en het bos wacht.
PPS: Ik moet iets bekennen dat me eerlijk gezegd nog steeds ontroert. De cursussen die ik dit najaar via SRA, Sdu en NOAB verzorg zijn al behoorlijk gevuld. Meer ruimte in de agenda heb ik daar niet. Wow, wat een eer. Zelf organiseer ik ook cursussen. Daar zijn volgens mij nog plaatsen vrij. En in september begint mijn gratis vibe coding-reeks weer: zeven vrijdagmiddagen waarin we samen scripts, automatiseringen en simpele agents bouwen. Bedoeld voor RB's, RA's en AA's die met eigen handen willen leren. Aanmelden via de site.
PPPS: Als er één ding is dat ik afgelopen weekend heb geleerd: de "grote" veranderingen komen zelden binnen met tromgeroffel. Ze komen binnen op een zaterdagavond terwijl je bezig bent met iets anders. Elk werkelijk kantelpunt in mijn loopbaan begon met een moment waarop ik er ergens buiten was: op vakantie in Noorwegen, na een cursus in de trein, in het bos met Natasja. Vandaag is zo'n moment, alleen dan tijdens de koffie. Dit is de datum die accountants over vijf jaar zullen noemen als het startpunt van "toen begon het écht". Bedenk waar jij was. Want dat is straks jouw verhaal.
Deze tips ontvang je van Ron Meijer RB 👋 Wie ben ik? Proactief Register Belastingadviseur | Voorzitter commissie AI en Digitalisering RB I AI-trainer & spreker | docent bij Blauwe Vrijdag, SRA Accountantskantoren en Register Belastingadviseurs, columnist Belastingzaken, taxtech partner MKB-praktijk Lefebvre Sdu | Juridisch & auteur Informanagement
🟦 Denk blauw. Werk slimmer. Deel kennis.
Heb je nog vragen? Vraag maar! hallo@blauwevrijdag.nl
© Alle rechten voorbehouden.
Wil je deze wekelijkse tips niet meer ontvangen? Stuur een kort berichtje naar rm@blauwevrijdag.nl
Claude Sonnet 5
OpenAI (GPT-5.6, GPT-Live, GPT-o3)
Microsoft 365 Copilot
Google Gemini / Workspace
Tuchtrecht en AI-hallucinaties
Sander Klous (UvA/KPMG)
Pleo Q1 2026 spend data
Alle bronnen geraadpleegd op vrijdag 7 augustus 2026 (publicatiedatum editie: maandag 3 augustus 2026). Waar mogelijk zijn primaire bronnen (Europese Commissie, AP, NBA, Anthropic, OpenAI, Microsoft, Google, Fortune, Exact) gebruikt, aangevuld met analyses uit vakmedia. Verificatieniveau per claim: zie de tabel in de laatste bronnencheck van de redactie.